श्रीराम सापकोटा
पृष्ठभूमिः “सहितस्य भावः कर्म वा
पृष्ठभूमिः “सहितस्य भावः कर्म वा साहित्यम्” यस प्रकारको व्युत्पत्तिद्वारा सहित पददेखिष्यञ् प्रत्यय भएर साहित्य शब्द सम्पन्न हुन्छ । यसरी सम्पन्न भएको साहित्यको अर्थ हुन्छ काव्य । साहित्य–सङ्गीतकलाविहीनः साक्षत् पशुःपुच्छविषाणहीनः । तृणं न खादन्नपि जीवमानस्तद्भोगधेयं परमं पशूनाम ।।यस श्लोकमा राजर्षि भर्तृहरिले काव्यको अर्थमा साहित्य शब्दलाई प्रयोग गर्नु भएको छ । काव्यमीमांसाकार राजशेखरले पनि “शब्दार्थयोर्यथावत् सहभावेन विद्या साहित्यविद्या” भन्दै काव्यको अर्थमा साहित्यलाई देखाई साहित्य विद्याको चर्चा गर्नुभएको छ । वक्रोक्तिजवित ग्रन्थकार कुन्तकले पनि अत्यन्त सौन्दर्यद्वारा शब्द र अर्थलाई अन्यून (विस्तृत) तथा परस्परमा प्रतिस्पर्धी भएर अपूर्व रमणीय जुन स्थिति प्रकट गर्दछ, त्यो स्थिति नै साहित्य हो भन्नुभएको छ (साहित्यमनयोः शोभाशालितांप्रतिकाप्यसौँ ।