बहरबद्ध गजल

Jaya, Gobjnda, Nuwakot, जयदेव गोविन्द, pallawa, पल्लव

जयदेव गोविन्द

साँढे कराए पनि काव्य बन्छ
बाख्रा हराए पनि काव्य बन्छ ।।

गर्जिन्छ दिल्ली ! धुरिँदै यताका
सिल्ली डराए पनि काव्य बन्छ ।।

बाँड्दै र खाँदै ढुकुटी निखारी
रित्तो गराए पनि काव्य बन्छ ।।

 

Continue reading


‘कविधर्म’

Jaya, Gobjnda, Nuwakot, जयदेव गोविन्द, pallawa, पल्लव

जयदेव गोविन्द

साहित्यका साधक विज्ञ सज्जन
ए छात्रछात्रा कलमी सुधी मन
होस् शुद्ध साहित्य मिठासिलो पनि
विवादमा फस्नु हँदैन लेखनी 01

होस् मिष्ट शैली अनि शुद्धता रहोस्
सामान्य भाषा तर भाव उच्च होस्
आफ्नो धराको प्रतिविम्ब देखियोस्
सुहाउँदो कथ्य टिपेर लेखियोस् 02

 

Continue reading


अनुभूति र दृष्टान्त

Jaya, Gobjnda, Nuwakot, जयदेव गोविन्द, pallawa, पल्लव

जयदेव गोविन्द,

चौतारीमा अति गरम भए उष्ण हावा चलेर
छाया खोज्ने पथिक समय के काट्तछन् धेर बेर
जस्तो टुक्रा वसन हुनगए देहमा लाइँदैन
त्यस्तै पापी कलुषितसितको मित्रता लम्बिँदैन ।

बाटाघाटा अधिक जहरिला उम्रिए तीक्ष्ण काँडा
घोच्नेबिझ्ने अतिशय डरले लाग्छ गन्तव्य टाढा
जस्तै व्याधा नजिक हरिणको प्राण टिक्तैन शेष
त्यस्तै पापी नियम यदि बने जेल झैं बन्छ देश ।

 

Continue reading


आदर्श चिन्तन (भाग: तीन)

Jaya, Gobjnda, Nuwakot, जयदेव गोविन्द, pallawa, पल्लव

जयदेव गोविन्द,

होस् विद्यालय जिन्दगी दिनदिनै नौला कुरा जानिऊन्
लागोस् चेत नवीन आँकलनमा आँखा उतै तानिऊन्
जिज्ञासा मनमा नयाँ उठिरहून् सिक्ने र जान्नेगरी
आऊन् उत्तर लोकले निमिषमै स्वीकार्य मान्नेगरी १ ।

होऊन् आर्जन लाज छोप्न सकिने या भोक भाग्नेगरी
थैली,भूमि नथुप्रिऊन् कलुष झैँ आक्षेप लाग्नेगरी
त्यस्तो चैन नहोस् बिजोग रमिता हेरेर बस्नेगरी
दर्जा मान नहून् सखा-स्वजनको अस्तित्व खस्नेगरी २ ।

 

Continue reading


‘मान्छे र दरिद्रता’

Jaya, Gobjnda, Nuwakot, जयदेव गोविन्द, pallawa, पल्लव

जयदेव गोविन्द

हावाले कहिले भन्यो ‘म नउडी भूगर्भमा पस्तछु ?
पानीले कहिले भन्यो ‘म नबगी आराममा बस्तछु’ ?
पृथ्वीले कहिले भन्यो ‘गलिसकेँ थाकें पुग्यो घुम्दिनँ’ ?
किंकर्तव्यविमूढ झैं मनुजले दायित्व बिर्से किन 01

आँखा नित्य ललाटका मुनि बसी तल्लीन छन् दृष्टिमा
गोडाहात तयार छन् इलममा रम्छन् नयाँ सृष्टिमा
जिब्रो स्वाद र शब्दधर्म कहिल्यै गर्दैन उल्लङ्घन
सारा इन्द्रिय धीर छन् मनुजका छन् भित्र काला मन 02

 

Continue reading


पुराण, रहस्य र भ्रम

Jaya, Gobjnda, Nuwakot, जयदेव गोविन्द, pallawa, पल्लव

जयदेव गोविन्द

यो भूगर्भ चिरेर भित्र म पसूँ यी हातनङ्ग्रा दलूँ
ब्रह्माण्डीय रहस्य मन्थन गरी आन्द्राभुँडी खोतलूँ
अन्तर्ध्यान भई रसातल घुमूँ पातालमै भासिऊँ
सारा शास्त्रपुराणका रचयिता को हुन् चिनी फर्किऊँ ०१ ।

मान्छेको कुलवंश जन्तुखग झैं घुम्दै सिक्यो सभ्यता
मान्छेपूर्व थिए पराशर भने सिक्थे र लेख्थे कता ?
आऊन् योग्य विचार ‘पण्डितहरू’ को व्यास चिन्छौ यहाँ
सारा शास्त्रहरू असभ्य युगमा छोपी लुकायौ कहाँ ०२ ।

 

Continue reading


जयदेव गोविन्द आचार्यका छन्दमा लेखिएका मुक्तकहररूः

Jaya, Gobjnda, Nuwakot, जयदेव गोविन्द, pallawa, पल्लव

जयदेव गोविन्द

(तोटक छन्द)
न त काम भयो न त काज भयो
न कुनै नव-ज्ञान विराज भयो
कति याम बिते उनकै वशमा
पछि याद हुँदा अति लाज भयो !

(तोटक छन्द)
म हिजो त तिमीसित यार भएँ
सुखमा दुखमा उपकार भएँ
उछिनेर हिँड्यौ अति माथि भयौ
अब सालिककै अवतार भएँ !

 

Continue reading


‘नेपाल खोज्दै छु म !’

Jaya, Gobjnda, Nuwakot, जयदेव गोविन्द, pallawa, पल्लव

जयदेव गोविन्द,

● समस्यापूर्ति 
गोलो ग्लोब घुमाउँदै फनफनी हल्लाउँदै टेबुल
सानो नन्दन खोज्दछन् नजरले सोझ्याउँदै अङ्गुल
ढल्काई शिर मानचित्रनजिकै ढोगेर भज्दै छु म
आफूभित्र अखण्ड पूर्ण दरिलो नेपाल खोज्दै छु म ।।

‘हाम्रा राम विदेसिए जनकजी’ भन्छन् रुँदै जानकी
भन्छन् रामहरू ‘बन्यौं नियतिले यो नर्कको बन्धकी’
माटो सिम्रिक केसरीसरि मुछी लिप्दै र पुज्दै छु म
‘सीता-राम’ सँगै हुने प्रणयको नेपाल खोज्दै छु म ।।

 

Continue reading


जयदेव गोविन्द का जोर कविता

Jaya, Gobjnda, Nuwakot, जयदेव गोविन्द, pallawa, पल्लव

जयदेव गोविन्द,

१) सोध्दै छ नेपालले !
(समस्यापूर्ति)
चर्का भाषणले फुटे गुँडहरू भन्छन् सुगागौंथली
नारामै पुरिए निरीह झुपडी भन्छन् कमैया हली
खाडीमा थुनिएर गुन्द्रुकढिँडो मागे दुनाथालले
‘मेरो बालक लोकतन्त्र छ कहा’ सोध्दै छ नेपालले ।

सच्चा वीर हिजो अखण्ड बलियो भण्डा बनाई मरे
सुस्ताई इतिहास सोध्छ ‘जगमा खै शेषले के गरे ?’
ढाली स्तम्भ अँचेटिए दश दिशा टोके अरिङ्गालले
‘टोक्यौ काखजरायुमा किन सदा’ सोध्दै छ नेपालले ।

 

Continue reading


नेपाल मेरो घर !

Jaya, Gobjnda, Nuwakot, जयदेव गोविन्द, pallawa, पल्लव

जयदेव गोविन्द,

(समस्यापूर्ति)
छानो पर्वत, छाउनी हिमछटा अग्लो चुलीको धुरी
छन् भित्तासरिका अखण्ड पहरा छेकेर आँधीहुरी
माटो लेप लगाउने लिउन हो हो आड झैं पत्थर
थुम्का आट र फाँट आँगन पिँढी, नेपाल मेरो घर ।।

उठ्छन् दैनिक टाकुरा अभयले सौभाग्य टेवासरि
माया बाँड्छ अरण्यले पथिकमा हावा दिई सर्सरी
गौरी-शङ्कर, बुद्धको, जनकको सिद्धान्त लेख्ने भर
ब्रह्माको अति सिद्धहस्त रचना नेपाल मेरो घर ।।

 

Continue reading


जयदेव गोविन्द का जोर कविता

Jaya, Gobjnda, Nuwakot, जयदेव गोविन्द, pallawa, पल्लव

जयदेव गोविन्द

१) नेपाल खोज्दै छु म !!
समस्यापूर्ति:
गोलो ग्लोब घुमाउँदै फनफनी हल्लाउँदै टेबुल
सानो नन्दन खोज्दछन् नजरले सोझ्याउँदै अङ्गुल
ढल्काई शिर मानचित्रनजिकै ढोगेर भज्दै छु म
आफूभित्र अखण्ड पूर्ण दरिलो नेपाल खोज्दै छु म

‘हाम्रा राम विदेसिए जनकजी’ भन्छन् रुँदै जानकी
भन्छन् रामहरू ‘बन्यौं नियतिले यो नर्कको बन्धकी’
माटो सिम्रिक केसरीसरि मुछी लिप्दै र पुज्दै छु म
‘सीता-राम’ सँगै हुने प्रणयको नेपाल खोज्दै छु म

 

Continue reading


जयदेव गोविन्द का जोर कविता

Jaya, Gobjnda, Nuwakot, जयदेव गोविन्द, pallawa, पल्लव

जयदेव गोविन्द,

१) के बनूँ ?
थुङ्गातुल्य फुलूँ म दैनिक भने लोभी मिली चुँड्दछन्
काँडातुल्य बनूँ भने नजिकमै फाँड्नेहरू जुट्तछन्
ठाडो वृक्षसमान मौन उभिए काटी छिनाल्छन् जरा
नौनी झैं अति नम्र कोमल बने होच्याउँछन् दायरा ।

होऊँ पत्थर झैं भने मुटु कहाँ राखेर हुर्काउने ?
माटोधूल बनूँ भने पथिकले कुल्चेर पीडा हुने
हावातुल्य बनेर फैलिन गए होइन्छ आँधीहुरी
पाकेको फलफूल झैं रस दिए बर्सिन्छ नाङ्गो छुरी ।

 

Continue reading


जयदेव गोविन्द का जोर कविता

Jaya, Gobjnda, Nuwakot, जयदेव गोविन्द, pallawa, पल्लव

जयदेव गोविन्द

१) ‘नेपाल खोज्दै छु म
गोलो ग्लोब घुमाउँदै फनफनी हल्लाउँदै टेबुल
सानो नन्दन खोज्दछन् नजरले सोझ्याउँदै अङ्गुल
ढल्काई शिर मानचित्रनजिकै ढोगेर भज्दै छु म
आफूभित्र अखण्ड पूर्ण दरिलो नेपाल खोज्दै छु म

‘हाम्रा राम विदेसिए जनकजी’ भन्छन् रुँदै जानकी
भन्छन् रामहरू ‘बन्यौं नियतिले यो नर्कको बन्धकी’
माटो सिम्रिक केसरीसरि मुछी लिप्दै र पुज्दै छु म
‘सीता-राम’ सँगै हुने प्रणयको नेपाल खोज्दै छु म

 

Continue reading


‘मान्छे भएँ के गरी’ ?

Jaya, Gobjnda, Nuwakot, जयदेव गोविन्द, pallawa, पल्लव

जयदेव गोविन्द

समस्यापूर्ति
आफूमात्र अघाउँदै अझ मिले सोहोर्छु कुम्ल्याउँछु
भ्याएसम्म बिगार्छु झेलछलले ढाँटेर जिल्याउँछु
नाफा हुन्छ भने म हिँड्छु तुहिँदै पातालसम्मै झरी
मेरो इज्जत बेचिँदै छ पथमा मान्छे भएँ के गरी ?

बोल्नेगर्छु कडा अकार्थ कहिल्यै पुग्दै नपुग्ने कुरा
आफू बन्छु महेश ठान्दछु अरू हुन् पाँचवर्षे भुरा
उम्लेका अपशब्द झार्छु बमका आवाज आएसरि
मेरो नम्रपना बिक्यो दिनदिनै मान्छे भएँ के गरी ?

 

Continue reading


अपूर्ण सपना !!

Jaya, Gobjnda, Nuwakot, जयदेव गोविन्द, pallawa, पल्लव

जयदेव गोविन्द,

दुवै आँखा चिम्ली कविमन कतै अल्पिन गयो
सुधाजस्तै मीठो विगत सपना जागृत भयो
जवानीको आभा झलमल उदायो अनुपम
बितेको त्यो प्यारो प्रथम दिन नाच्यो छमछम-

सिरानीमा पल्टी सँगसँग जुधे चार नजर
चल्यो तातो हावा नव महक फाली हरहर
थिए भोकाएका अधर रसिला स्वादनतिर
बजे बाजागाजा ढुकढुक दुवै स्पन्दनतिर

 

Continue reading


सर्जक, रचना र अमरता !!

Jaya, Gobjnda, Nuwakot, जयदेव गोविन्द, pallawa, पल्लव

जयदेव गोविन्द

मुछी काँचो माटो थुपुथुपु थुपारी रङ दली
उठाएमा भित्ता श्रम अफल बन्छन् घर ढली
भकुण्डोमा हावा यदि नभरिए सुक्छ जसरी
उकासिन्नन् त्यस्तै कृति गहकिला भाव नभरी !!

ढुसी पार्दैपार्दै जति जिनिसका रास बटुलौं
बिटा बाँधीबाँधी जति महलमा दौलत हुलौं
परेका वेलामा चलन नगरे हुन्न गरिमा
स्वयं मर्छन् सारा कृति यदि नबाँडे मधुरिमा !!

 

Continue reading


आदर्श चिन्तन [भाग: तीन]

Jaya, Gobjnda, Nuwakot, जयदेव गोविन्द, pallawa, पल्लव

जयदेव गोविन्द

नङ्ग्रा घोटी तरर पसिना मृत्तिका निम्ति झारूँ
यो धर्तीमा चिर उदयका नव्य आशा उमारूँ
आफ्नै भाषा महक रसिलो छर्नका निम्ति बोलूँ
प्यारो न्यानो हृदय ममता बाँड्नका निम्ति खोलूँ !

केही लेखे वरपर मिठा ज्ञानका निम्ति लेखूँ
आँखा खोल्दा प्रथम मनमा शान्त संसार देखूँ
गोडा चाल्दा परहित हुने कर्मका लागि चालूँ
पेसा थाल्दा अफल सपना मोह बिर्सेर थालूँ !!

 

Continue reading


प्रकृति र कविता [भाग: दुई]

Jaya, Gobjnda, Nuwakot, जयदेव गोविन्द, pallawa, पल्लव

जयदेव गोविन्द

नौली प्यारी प्रणयसँगिनी कल्पनामा उदाऊ
ताली ठोकी छननन चुरा ताल हाली बजाऊ
मागी तिम्रो वय म कलिलो फूलजस्तै हुने छु
लेखी हाम्रा प्रणय कविता छन्दमा गाउने छु !

झुल्को टिप्दै हिमशिखर हो छेउमा मुस्कुराओ
पग्लीपग्ली नव हिमनदी कन्दरामा बगाओ
तिम्रा चोखा सलिल पिउँदै कल्पना सिञ्चिने छु
तिम्रा अग्ला प्रततिपथका सिर्जना पस्किने छु !!

 

Continue reading


जयदेव गोविन्दका जोर कविता

Jaya, Gobjnda, Nuwakot, जयदेव गोविन्द, pallawa, पल्लव

जयदेव गोविन्द

१) जीवन र दृष्टान्त !!
जस्तै तेल लुँडो तयार नगरी बल्दैन आफैँ टुकी
जस्तै पुष्प मुठो बनेर नमिले बन्दैन राम्रो बुकी
जस्तै हात पछाडितर्फ लगिए बन्दैन आलिङ्गन
त्यस्तै ब्रह्म र आत्मशक्ति नरहे टिक्तैन यो जीवन !!

धागो चट्ट छिने नियन्त्रण गुमी ठोकिन्छ चङ्गा तल
आफैं मूल सुके क्रमैसँग घटी अल्पिन्छ गङ्गाजल
जस्तै तार छुटे झलल्ल बिजुली बल्दैन चम्कीकन
त्यस्तै ज्ञानविना निरर्थक बनी ढल्किन्छ यो जीवन !!

 

Continue reading


मान्छे र दरिद्रता !!

Jaya, Gobjnda, Nuwakot, जयदेव गोविन्द, pallawa, पल्लव

जयदेव गोविन्द,

हावाले कहिले भन्यो र ‘नचली भूगर्भमा पस्तछु ?
पानीले कहिले भन्यो ‘म नबगी आराममा बस्तछु’ ?
पृथ्वीले कहिले भन्यो ‘अति गलें थाकें पुग्यो घुम्दिनँ’ ?
किंकर्तव्यविमूढ झैं मनुजले दायित्व बिर्से किन ?

आँखा नित्य ललाटका मुनि बसी तल्लीन छन् दृष्टिमा
गोडाहात तयार छन् इलममा रम्छन् नयाँ सृष्टिमा
जिब्रो स्वाद र शब्दधर्म कहिल्यै गर्दैन उल्लङ्घन
सारा इन्द्रिय धीर छन् मनुजका छन् भित्र काला मन !!

 

Continue reading