गजल

Kapil, Agyant, कपिल अज्ञात, pallawa, पल्लव

कपिल अज्ञात

दरबारका ती दास बढ्दैछन्
गणतन्त्रका उपहास बढ्दैछन्

जिउंदाजाग्दा मारिए उति बेलै
अब त बचेका पिचास बढ्दैछन्

सज्जनहररू निरीह दुर्बल भए
देशभरि नै तीबदमास बढ्दैछन्

 

Continue reading


प्रयोगात्मक महाकाव्य ‘आरोहण’ माथि दृष्टि प्रक्षेपण

Kapil, Agyant, कपिल अज्ञात, pallawa, पल्लव

कपिल अज्ञात

वि.सं. २०७२ साल नेपालीको लागि शोकसन्तप्त साल हो । यसै साल महाभूकम्प गयो । त्यस दुर्दान्त घटनाबाट अकल्पनीय धनजनको क्षति हुन पुग्यो । त्यही त्रासदी र पीडालाई केन्द्रीय विषयवस्तु बनाएर साहित्यका लब्धप्रतिष्ठ १३ जनाले आरोहण नामक महाकाव्यको रचना गरे । यसमा ७ जनाका दुइ-दुइ र ६ जनाका एक-एक गरी जम्मा २० र्सग छन् । ‘आरोहण’ को शाब्दिक अर्थ चढाइ हो । नेपाली छन्दपरम्परामा तेह्रै जना संयुक्त भएर पर्वतारोहण झैँ साहित्यिक आरोहण गरेको यो महत्त्वपूर्ण सफल काव्यारोहण हो ।

 

Continue reading


पल्लवको साहित्यिक कुम्भ मेला र चितवनका तीनगजल सारथि

Kapil, Agyant, कपिल अज्ञात, pallawa, पल्लव

कपिल अज्ञात

विगतमा जस्तै २०७४ भदौ १७, चितवनमा ‘पल्लव साहित्य प्रतिष्ठान’ को साहित्यिक कुम्भ मेला वर्षौ पिच्छे कुनै झमेला नमानी उत्साह र उमङ्गपर्ूवक मनाइन्छ । यस मेलामा नेपालका दूरदराजमा रहेका साहित्यानुरागी त आउँछ नै भारतको दार्जिलिङ, आसाम, बिहार, उत्तरप्रदेश तथा पञ्जाब, पटियाला देखिका साहित्यकारको पनि उपस्थिति हुन्छ । धेरै ठाउँका धेरै साहित्यानुरागीको जमघट, दर्जनौँ प्रकाशित कृतिको आदान ­-प्रदान, विविध सम्मान र पुरस्कारको र्समर्पण कार्यक्रममा रचना सुन्ने-सुनाउने भन्दा पनि चिनाजानी र रमाइलो नै अधिक भएकाले मेला भनिएको हो ।

 

Continue reading


उमेर ढल्केपछि

Kapil, Agyant, कपिल अज्ञात, pallawa, पल्लव

कपिल अज्ञात

(अनुभव र विचार)
जीवन सङ्घर्षशील रहे पनि स्वस्थ थियो । पचास वर्षगुज्रिँदासम्म शरीरभित्र रोगको कुनै बतास चलेको थिएन । जब एकाउन्नमा प्रवेश गरें तब रोगले एक्कासी आक्रमण गर्‍यो । साठीसम्म पुग्दा त एकसाथ दुइ-तीन रोगले धावा बोले । संस्कृतको सूक्ति ँशरीरम् व्याधिमन्दिरम्’ भनेझैं आफ्नै शरीर रोगको वासस्थान हुन पुग्यो । म वृद्धावस्थाका यी जटिल समस्याबारे सोच्न र समाधानको खोजी गर्न बाध्य भएँ । मानिस कालक्रमअनुसार बूढा हुँदै जान्छन् र ती बुढ्यौलीका दुःखर्-दर्द अनुभव गर्न थाल्छन् ।

 

Continue reading


शून्य रोदन !!

Kapil, Agyant, कपिल अज्ञात, pallawa, पल्लव

कपिल अज्ञात

मन्दिरमा देवता छैन
फूलमा सुवास छैन
समयमा जीवन छैन
अन्धकारमा उज्यालो छैन
फेदिदेखि शिखरसम्म
उन्मुक्तिको स्वर उराल्दै
तैपनि हामी खोजी रहेछौं
भक्ति, शान्ति, अस्तित्व र ज्ञान
आँखामा आँसु छैन
मुटुमा स्पन्दन छैन
सम्बन्धमा प्रेम छैन
सपनामा विश्वास छैन .
मण्डपदेखि मसान घाटसम्म
जन्ति र मलामी हुँदै
मानवताको भजन-किर्तन गाएर
तैपनि हामी सोँचिरहेछौं .=–

 

Continue reading


पर्खालभित्रको घामः उन्मुक्त भावना र विचारको प्रबल प्रस्तुति

Kapil, Agyant, कपिल अज्ञात, pallawa, पल्लव

कपिल अज्ञात

सामना पहाडको पर्खालभित्रको घाम एक विवेचनाः
जीवन पथमा कैयौँ पहाडहरू आर्इपर्छन् । पहाड लाक्षणिक अर्थमा अनेक समस्याका प्रतीक हुन् । हिम्मत, आँट, सिप, जाँगर र प्रतिभा आदिले मात्र तिनको सामना हुनसक्छ । जीवनका यस्तै कैयौँ पहाडहरूलाई सामना गर्ने उद्देश्य राखेर सुमन सिलवालले साहित्यिक नाम सामना पहाड राखी आफ्ना अनुभवहरुलाई कवितामा रूपान्तरित गरेकी छन् । कविता पढेपछि बोध हुन्छ कति र्सार्थक रहेछ उनको नाम सामना पहाड । यस्तै उनले आफ्ना कविता कृतिको नाम पर्खालभित्रको घाम -२०७२) राखेकी छन् ।

 

Continue reading


दोलखा र पुत्ररत्न दर्शन

Kapil, Agyat, कपिल अज्ञात  , pallawa, पल्लव

कपिल अज्ञात

पुत्र पुत्रजस्ता भएर निस्किए किन्तु म पिता पिताजस्तो हुन नसक्नुका पछि आफ्नै व्यथा–कथा छन् । पिताको सोझो अर्थ रक्षा गर्नु हो र ध्वन्यार्थमा उचित शिक्षादीक्षा दिएर सक्षम बनाउनु पनि हो । शिक्षादीक्षाको लागि राम्रो परिवेश चाहिन्छ, त्यस्तो परिवेश मैले दिएको छु भनेर पूर्णतया दावा गर्न म सक्तिन । म विश्व विद्यालयको प्राध्यापक भए पनि पुत्रका लागि निरीह अभिभावक जस्तो भएँ । कारण, मैले पुत्रले अपेक्षा गरेको विषय स्वदैशमैं उपलब्ध गराउन सकिन । यिनै हीनता र अभावले लपेटिएर पनि मैले जीवनमा आफैसँग वैचारिक विद्रोह गर्नु पर्‍यो ।

 

Continue reading


यात्रासाहित्यको पहिलो सैद्धान्तिक ग्रन्थ’

Kapil, Agyant, कपिल अज्ञात, pallawa, पल्लव

कपिल अज्ञात

निर्मोही व्यासले साहित्यका प्रमुख विधा कविता, निबन्ध र आख्यानका क्षेत्रमा कलम चलाएका भए पनि उनी निबन्ध विधाअन्तर्गत पर्ने नियात्रा र संस्मरणमै बढी सक्रिय र त्यसैमा लोकप्रिय पनि रहेका छन् । आरम्भतिर कविता–काव्यका दुई पुस्तक प्रकाशित गराएका व्यासमा झन्डै तीनदशक लामो अन्तरालपछि जीवनको उत्तराद्र्धतिर आएर पद्य कवितातर्पm फेरि पनि रुचि बढेको तथ्य उनका निकै सुन्दर र मार्मिक गीत–कविताहरूको सङ्ग्रह ‘बोधिवृक्षको छायामा’ (२०६९) बाट प्रमाणित हुन्छ । उनको प्रकाशन यात्रा ‘सम्झना’ शीर्षक यात्रासंस्मरण (इ.१९७०) बाट प्रारम्भ भएको होे ।

 

Continue reading


‘अन्तरमनका छालहरु’ प्रति एक दृष्टि

Kapil, Agyat, कपिल अज्ञात, pallawa, पल्लव

कपिल अज्ञात

पुस्तक समीक्षा
चितवन भरतपुर–१० निवासी कवि धर्मराज अर्याल (२०१२) कवि, पत्रकार दुवै हुन् । उनी स्वभावले कवि र व्यवहारले पत्रकार हुन् । उनको पृष्ठभूमि र परिवेश पनि पत्रकारिता र कवित्वको अनुकूल देखा पर्छ । पहिले राससमा कार्यरत रहनु पत्रकारिताको पृष्ठभूमि हो र बाँच्ने क्रमका तीतामीठा अनुभव, राजनैतिक क्रियाकलापप्रति असन्तुष्ट, एकान्त आवास र अन्तरमुखी स्वभाव आदि उनका कविता गर्भका परिवेश  हुन् । कविको पहिचान उनकै कविता कृति एवं पत्रकारिताको पहिचान उनको दैनिक समाचार पत्रिका चितवन पोष्ट हो । उनी चितवन पोष्टका सम्पादक मात्र नभएर प्रकाशक र व्यवस्थापकसमेत हुन् । आर्थिक दृष्टिले पनि उनमा गुरूतर भार देखा पर्छ । दैनिक रुपमै बृहद् साइजको पत्रिका प्रकाशन र सञ्चालन सामान्य जोखिमको कुरा होइन । उनले ठूलो छाती र ठूलो हैसियतको योजना रचेर आफ्नो काम, कर्तव्यलाई जारी राखेका छन् । उनको कवित्वको मूल्याङ्कन समयले अवश्य गर्नेछ ।

 

Continue reading