देवकोटाको अवसरबाद कथाभित्र . . . . .

Chhabi, Kirn, Oli, Dang, छविकिरण ओली, pallawa, पल्लव

छविकिरण ओली

१: कथाकारको परिचय
कथाकार कमलमणि देबकोटा नेपाली साहिका असल यात्री हुन । उनको जन्म बि,सं २०१८ साल असार २ गते पिता स्व, मयानिधि उपाध्याय माता कृष्णादेबी उपाध्याय को कोख बाट पुत्ररत्नको रुपमा सल्यान शिवरथ ८ ब्राह्मण टोलमा भएको हो । समाजशास्त्रमा एम ए हेल्थ एजुकेसनमा बि एड गरेका देबकोटा साहित्यिक यात्रामा छन्द कबिता, गीत, लोकगीत, हास्यब्यङ्गे र उपन्यासका साथै कथाकारका रुपमा देखापरेका छन् ।

 

Continue reading


प्रयोगात्मक महाकाव्य ‘आरोहण’ माथि दृष्टि प्रक्षेपण

Kapil, Agyant, कपिल अज्ञात, pallawa, पल्लव

कपिल अज्ञात

वि.सं. २०७२ साल नेपालीको लागि शोकसन्तप्त साल हो । यसै साल महाभूकम्प गयो । त्यस दुर्दान्त घटनाबाट अकल्पनीय धनजनको क्षति हुन पुग्यो । त्यही त्रासदी र पीडालाई केन्द्रीय विषयवस्तु बनाएर साहित्यका लब्धप्रतिष्ठ १३ जनाले आरोहण नामक महाकाव्यको रचना गरे । यसमा ७ जनाका दुइ-दुइ र ६ जनाका एक-एक गरी जम्मा २० र्सग छन् । ‘आरोहण’ को शाब्दिक अर्थ चढाइ हो । नेपाली छन्दपरम्परामा तेह्रै जना संयुक्त भएर पर्वतारोहण झैँ साहित्यिक आरोहण गरेको यो महत्त्वपूर्ण सफल काव्यारोहण हो ।

 

Continue reading


थाहा न.पा.मा राष्ट्रिय काव्य उत्सव सम्पन्न

Birkhe, Anjaan,बिर्खे अञ्जान, pallawa , पल्लवBirkhe, Anjaan,बिर्खे अञ्जान, pallawa , पल्लव

बिर्खे अञ्जान

थाहा विकासघर, थाहा नगरपालिका, मकवानपुर । थाहा आन्दोलनको प्रणेता रूपचन्द्र बिष्टको १९ अौ स्मृति दिवसको सन्दर्भमा पालुङ साहित्य परिषद्को सयोजकत्व तथा थाहा नगरपालिकाको आयोजनामा मकवानपुर जिल्लाको उत्तरी क्षेत्र स्थित बिकास घरमा राष्ट्रिय काव्य उत्सव २०७५ सम्पन्न भयो । राजनीति, बिकास, शिक्षाको क्षेत्रमा अतुलनीय योगदान पुर्याएका प्रगतिवादी चिन्तक रूपचन्द्र बिष्टको सम्मानमा कार्यक्रम आयोजना गरिएको कुरा कार्यक्रमका संयोजक एवम् पालुङ साहित्य परिषद्का अध्यक्ष बिर्खे अञ्जानले बताउनु भयो । यसरी निकै सव्य र भव्यरूपमा चलेको उक्त कार्यक्रमको अन्तःमा संयोजक लक्षमण बर्ताैला ‘बिर्खे अन्जाल’ले स–धन्यवाद सहित कार्यक्रमको विसर्जन गर्नु भएको थियो ।

 

Continue reading


थाहा न.पा. मा राष्ट्रिय काव्य उत्सव सम्पन्न

Birkhe, Anjaan,बिर्खे अञ्जान, pallawa , पल्लवBirkhe, Anjaan,बिर्खे अञ्जान, pallawa , पल्लव

बिर्खे अञ्जान

मकवानपुर असार ७ गते, २०७५ । थाहा आन्दोलनको प्रणेता रूपचन्द्र बिष्टको १९ अौ स्मृति दिवसको सन्दर्भमा पालुङ साहित्य परिषद्को सयोजकत्व तथा थाहा नगरपालिकाको आयोजनामा मकवानपुर जिल्लाको उत्तरी क्षेत्र स्थित बिकास घरमा राष्ट्रिय काव्य उत्सव २०७५ सम्पन्न भयो । राजनीति, बिकास, शिक्षाको क्षेत्रमा अतुलनीय योगदान पुर्याएका प्रगतिवादी चिन्तक रूपचन्द्र बिष्टको सम्मानमा कार्यक्रम आयोजना गरिएको कुरा साहित्य परिषद्को अध्यक्ष बिर्खे अञ्जानले बताउनु भयो ।

 

Continue reading


साहित्य सन्तोष

Dhanraj, Giri, Aananda, धनराज गिरी ‘अानन्द’, pallawa, पल्लव

धनराज गिरी ‘अानन्द’

‘तिमी अऋणी हुन त चिट्ठा पर्नुपर्दछ साधुराम सेठ’– हरिकुमार शाहीको गर्जन । साधुरामले आफ्नै एकमात्र पुत्ररत्न दीपकको सामुन्नेमा आफ्नो पीडा सुनाए । दीपकले यो कुरा सुनिरह्यो । हो, अभावनगरमा मज्जासित भोकलाई नै भोजन बनाएर रमाएको थियो दीपक । मज्जासित भात खान पाएका दिन ऊ भन्थ्यो, ‘खाइयो’ । साधुराम धेरै सोझा र इमानदार । उनले कसैलाई पनि बेवकुफ बनाउन जानेनन् । ठग्ने कुरा त परै रह्यो । त्यो जमानामा चाहेको भए जमिनदार बन्न सक्थे । बाटोमा हिँड्दाहिँड्दै नयाँ कोट फेला पारे । कोट कसको थाहा पाए । कोटको भित्री गोजीमा रू. ४,००० । रू. ५०० ले एक बिगाहा जमिन आउने युग ।

 

Continue reading


सुविन रिमाल “प्रशान्त’को फूलबारी कविता सङ्ग्रहप्रति पाठकीय नजर

Jaya, Gobjnda, Nuwakot, जयदेव गोविन्द, pallawa, पल्लव

समीक्षकः जयदेव गोविन्द

Subin, Rimal, सुविन रिमाल, pallawa, पल्लव

कृतिकारः सुविन रिमाल

समीक्षित कृति

१) आरम्भ
लक्ष्मीप्रसाद देवकोटाले दश वर्षकै कलिलो उमेरमा कविता लेखे भन्ने सुनेर हामीलाई अचम्मित तुल्याएको मात्र होइन, हामीमध्ये कतिपयलाई अविश्वास नै लागेको थियो तर ती सबै अविश्वास र अनपत्यारका पर्खालहरू भत्काइदिएका छन् कवि सुविन रिमाल ‘प्रशान्त’ले । नौ वर्षकै कलिलो उमेरदेखि कवितालेखन आरम्भ गरी बाह्र वर्षकै उमेरमा कविता सङ्ग्रह नै प्रकाशित गरेर साहित्यानुरागीहरूलाई अचम्मित र हर्षित तुल्याइदिएका छन् कवि सुविनले । नौ वर्षकै उमेरमा सबैलाई प्रभावित बनाउनेगरी कविता सिर्जना गर्नु अझ त्यो पनि शास्त्रीय छन्दको जटिल अनुशासनमा रहेर प्रथम रचनादेखि नै छन्दमा आबद्ध हुनु चानचुने कुरा होइन ।

 

Continue reading


सबै तहका सङ्काय र कक्षाहरूमा प्रयोजनपरक नेपाली सबै तहका सङ्काय र कक्षाहरूमा प्रयोजनपरक नेपाली

dr., dhanpati, koirala, kawasoti, डा. धनपती कोइराला, pallawa, पल्लव

डा. धनपती कोइराला

वर्तमानमा पनि नेपाली भाषालाई उपेक्षा गर्ने क्रम यथावत् छ । खासगरी नेपालीहरूमा अङ्ग्रेजी र हिन्दी भाषाप्रतिको मोह दिनप्रतिदिन बढ्दै गएका कारण नेपाली भाषा सङ्कटमा परेको हो । हाम्रो मुलुक अल्पविकसित देश भएकाले शिक्षा, रोजगारी र सुख सुविधाको खोजीमा सम्भ्रान्त मुलुकहरूमा पलायन हुने क्रमसँगै नेपाल र नेपाली भाषाप्रतिको सम्मान र प्रेमभावमा पनि कमी आएको छ । एकातिर अङ्ग्रेजी बोल्न सक्नुलाई गुणस्तरीय शिक्षा प्राप्त गरेको ठान्ने प्रवृत्ति र अर्कोतिर सिङ्गो तराईमा हिन्दीलाई नेपालको सम्पर्क तथा राष्ट्रभाषा बनाउनुपर्ने माग जोडतोडले उठ्नु नेपाली भाषाका निम्ति दुःखद विषय बनेको छ ।

 

Continue reading


मीक्षाः मेरो नजरमा “नसुतेको रात” गजलसङ्ग्रह

Dharmanand, Bhatt, धर्मानन्द भट्ट, pallawa, पल्लव

धर्मानन्द भट्ट

गजलकार डा.प्रदीपकुमार मैनाली ‘स्वनाहम्’ द्वारा रचित नसुतेको रात ( गजलसङ्ग्रह ) २०७५ बैशाख सात गते नेपाल प्रजा प्रतिष्ठानको सभा हलमा हजारौं गजलप्रेमी साक्षी राखेर प्रज्ञा प्रतिष्ठानका कुलपति गङ्गाप्रसाद उप्रेतीद्वारा लोकार्पण भएको छ । विद्वान् गजलकार मैनालीको यो कृति तुलसीको पात ( गजलसङ्ग्रह ) पछिको दोस्रो कृति हो जसलाई बुलबुल पब्लिकेसनले २०७४ चैतमा बजारमा ल्याएको हो । २० से.मी. लम्बाइ १२ से.मी. चौडाइ र आधा से.मी. मोटाइ रहेको यस गजल कृतिभित्र ८४ गजलहरू रहेका छन् । झट्ट हेर्दा मनमोहक देखिने यस कृतिको गाता डिजाइन राजु पिठाकोठेले गर्नुभएको छ ।

 

Continue reading



”नून नीलिम कुमारका अन्य कविता” कृतिलाई अध्ययन गर्दा

Sadananda, Abhagi, सदानन्द अभागी, pallawa, पल्लव

सदानन्द अभागी

परिचय-
”नून र नीलिम कुमारका अन्य कविता” असमियाबाट नेपालीमा अनुवाद गरेको कृति हो । यस कृतिका अनुवादक मित्रदेव शर्मा हुनुहुन्छ । यस्तो गहन कामलाई सहज र सरल रूपमा व्यवहारमा उतार्ने मित्रदेव शर्माको व्य्रिक्तत्व र कृतित्वप्रति अनुवादकको परिचयबाट यहाँ प्रष्ट पार्ने अनुमति चाहान्छु । मित्रदेव शर्मा पिता स्व.टीकाप्रसाद शर्मा र माता स्व.कुन्तीदेवी शर्माका सुपुत्र हुनु हुन्छ । उहाँको जन्म १ जनवरी, १९४४ शोणितपुर जिल्लाको माङमौथानमा भएको हो । उहाँले स्नातकोत्तर (परिसंख्या) शैक्षिक योग्यता हाशील गरीसक्नु भएको छ ।

 

Continue reading



सुमित्रा सुमीको ‘नदेखिएका स्वप्नहरू’ (गजलसङ्ग्रह)लाई नियाल्दा:

Aman Eakal, अमन एकल pallawa,पल्लव

अमन एकल

यतिबेला नेपाली साहित्य जगतमा गजल बिधा सर्वप्रीय बिधा बनेको छ । नेपाली गजलको छोटो इतिहासमा गजल बिधाले अनेकौं चुनौती हरूको सामना गर्दै कयौं घुम्ती र अप्ठ्यारा परिस्थिति पार गर्दै सर्वोच्च शिखर चुम्ने तयारी गरिसकेको छ।साहित्यका अन्य बिधाहरू भन्दा गजल बिधा बिशेष त युवा पुस्ताले अत्याधिक रोजाइमा पारेको बिधा बनेको छ ।गजल लेखनमा मुलुक बाहिर र मुलुकमै  रहेर पनि दिलोज्यानले लागिपरेका सर्जकहरूलाई यतिबेला सामाजिक संजालले निकै सहयोग गरेको देखिन्छ ।

 

Continue reading


मौन विद्रोह मा रमाउँदा . . . . .

Khagendra, Adhikari, Amrit, खगेन्द्र अधिकारी ‘अमृत’, pallawa, पल्लव

खगेन्द्र अधिकारी ‘अमृत’

समीक्षित कृति

डोल्पामा जन्मेर लमजुङमा हुर्केर सुनसरीमा वैवाहिक गठबन्धनमा बाँधिए पनि नेपालगञ्ज नर्सिङ्ग क्याम्पसमा सेवा गरिरहेकी शान्ति अधिकारी साविकको मध्यपश्चिम क्षेत्रमा रहेर नेपाली गजलमा कलम चलाउने एक शसक्त नारी स्रष्टा । साविकको मध्यपश्चिममा नेपाली साहित्यको गजल विद्याले आफ्नो साम्राज्य जमाएको मात्र होइन यसलाई प्रत्येक साहित्यिक मनको मझेरीमा गजलबीज समेत छरिरहेको छ । जीवनमा जो कोही पनि कवि बन्छ भन्ने उक्ती अब जीवनमा गजलकार नबन्ने मान्छे छैन भन्नेमा परिणत भइसकेको छ होला सायद । अप्ठ्यारो भित्रको सजिलो खोज्नका लागि गजललाई अध्ययन गर्नु जरुरी छ । गजलका बारेमा उठेका अनेकन प्रश्नहरुको उत्तर खोज्नु छ भने गजललाई अध्ययन गर्नु त्यति नै आवश्यक छ ।

 

Continue reading


‘मन्दाकिनी’ बारे केही चर्चाः

Shreeram, Shrestha, श्रीराम श्रेष्ठ, pallawa, पल्लव

श्रीराम श्रेष्ठ

स्रष्टा सिर्जना शर्मा मुक्तक सङ्ग्रह ‘मन्दाकिनी’ लिएर आएकी छन् । तीन सय पन्ध्र थान मुक्तक समाविष्ट सङ्ग्रह उनको पहिलो कृति हो । प्रस्तुत मुक्तकहरूमा विविधता, स्तरीयता, मौलिकता तथा लयात्मकता सबै पाइन्छ ।
विशेषतः स्रष्टा शर्माले प्रेम, प्रणय, रोग, भोक, पीडा, सामाजिक असन्तुष्टि, राजनैतिक व्यङ्ग्य, विश्वास, अन्याय, अत्याचार, हत्या, शान्ति जस्ता विषयवस्तुलाई केन्द्रित गरेर लेखिएका मुक्तकहरू चोटिला तथा मर्मस्पर्शी छन् ।

 

Continue reading


शाश्वत काव्य महोत्सवमा स्थानिय साहित्यकारहरूलाई उपेक्षा

arjun, abiral, अर्जुन अविरल, pallawa, पल्लव

अर्जुन अविरल

शाश्वत धाम दुम्कौली , नवलपुरमा सञ्चालित काव्य महोत्सवमा नवलपुर र चितवनका राष्ट्रिय स्तरका कविहरूलाई उपेक्षा गरिएको छ । चितवन र नवलपुरका राष्ट्रिय स्तरमा चिनिएका साहित्यकारहरूलाई खबर नगरिएको र उपस्थित भएका चितवन र नवलपुरका राष्ट्रिय स्तरमा चिनिएका कविहरूलाई उपेक्षा गरिएको पनि भेटिएको छ । काव्य महोत्सव फाल्गुण १२ र १३ मा भनिए पनि नवलपुरका साहित्यकारलाई भने १३ गते मात्रै खबर गरिएको थियो । विभिन्न जिल्लाको भनिए पनि राजधानी काठमाण्डौंसँग जोडिएका केही कवि र सिमित व्यक्तिहरूको चिनजानलाई मात्रै बोलाईएको आरोप चितवन र नवलपुरका कविहरूले लगाएका छन् ।

 

Continue reading


तिम्रोमाया मुटुभरि एकदृष्टीतिम्रोमाया मुटुभरि एकदृष्टी

Sadananda, Abhagi, सदानन्द अभागी, pallawa, पल्लव

सदानन्द अभागी

Mira, Meera, Timilsina,, मिरा तिमिल्सिना, pallawa, पल्लव

समिक्षित कृतिकारः मिरा तिमिल्सिना

परिचय

मायावी संसारमा मायाका बखान जति गरे पनि सकिदैन । यही मायाका कुरा लिएर पिता अ.र्सर्.इ. स्व. तीर्थराज तिमल्सिना र माता स्व. चोला अधिकारी तिमल्सिनाकी सुपुत्री मीरा तिमल्सिना ‘धरा’ हाम्रो अगाडी देखा परेकी छन् । अध्ययनमा स्नातक र पेसामा शिक्षण सेवामा कार्यरत ‘धरा’ पल्लव साहित्य प्रतिष्ठान, चितवन,गजलमञ्च चितवन, नेपाल रेडक्रस सोसाइटी, र गीतानगर सामुदायिक अध्ययन एवम् पर्यटन सूचना केन्द्र सँग आजीवन सदस्यमा आवद्धता हुनुको साथै नेपाल रेडक्रस सोसाइटी जिल्ला शाखा चितवनमा प्राथमिक उपचार प्रशिक्षकको रुपमा पनि आवद्ध देखिन्छिन् ।

 

Continue reading


भाषा सम्बन्धमा . . . . .

Dharmanand, Bhatt, धर्मानन्द भट्ट, pallawa, पल्लव

धर्मानन्द भट्ट

श्रीमान् भाषा सम्पादकज्यू,
मासिक बालप्रकाशन मुना धर्मपथ, काठमाडौं ।
विषय : भाषा सम्बन्धमा ।

महोदय, हुन त म भाषाविज्ञ होइनँ तैपनि केही देखेको भन्न मन लागेरमात्रै । मासिक बालप्रकाशन ‘ मुना ‘ २०७३ पौष अङ्क पढें । गाता छोडेर ५६ पृष्ठको यस अङ्कमा जे देखें त्यो लेखें । भाषा सम्पादकसँग नेपाली शिक्षक भएको नाताले साइनो जोड्न यो प्रयास गरेको हुँ । धेरै कुरा राम्रा हुँदाहुँदै पनि गलत कुरामै छिटो रातो कलम पुग्ने हुनाले यस्तो देखिएको हुनसक्छ । भाषा सम्पादकज्यू, गाताको भित्री पेजको पहिलो लाइनमा ‘हरु’ ह्रस्व र अन्य ठाउँमा ‘हरू’ दीर्घ लेखिएको पाएँ ।

Continue reading


नेपाली सांस्कृतिक परम्परामा असारे

Rishikeshav, Bhardwaj, ऋषिकेशव भारद्वाज, pallawa, पल्लव

प्रस्तोता: ऋषिकेशव भारद्वाज

(वालि) गीतको महत्वनेपाली सांस्कृतिक परम्परामा असारे 

१.१ लोकसाहित्य लोक र साहित्यको मिलापबाट लोकसाहित्य बनेको छ । लोकज्ञान तथा लोक भावनामा आधारित साहित्य नै लोकसाहित्य हो र यो लोकजीवनको ऐना पनि हो । लोकसाहित्य अपठित जनसाधारणबाट सिर्जिन्छ र नयाँ पिँढीमा हस्तान्तरित हुँदै जान्छ । यो साहित्य मौखिक तथा श्रुति परम्पराबाट लोकमा जीवित रहदै आएको छ । यो साहित्य कुनै एक व्यक्ति विशेषको नभई लोकको साझा सम्पत्ति मानिन्छ । साहित्यको अर्थ कल्याण गर्नु हो । यस विषयमा संस्कृतमा यसरी भनिएको छः हितेन सहितम् तस्य भाव साहित्यम् अर्थात् मानव हितका लागि जनकल्याणको भावनाले अभ्रिप्रेरित भई सिर्जिएको साहित्य भन्ने हुन्छ । यसलाई ग्रामसाहित्य एवम् जनसाहित्य पनि भनिन्छ ।

 

Continue reading


मेरो आँखाले देखेको ‘मन्दिर र माओ’ कवितासङ्ग्रहः

Dharmanand, Bhatt, धर्मानन्द भट्ट, pallawa, पल्लव

धर्मानन्द भट्ट

रामकुमार पण्डित क्षत्रीद्वारा लेखिएको प्रस्तुत पुस्तक २०७४ भाद्रमा शब्दार्थ प्रकाशन चाबेल,काठमाडौंबाट प्रकाशित भएको हो । लेखकको यो कृति ‘ देशको खोजी ‘ लघुकथा सङ्ग्रह -२०७१ र ‘ बुद्ध विचार ‘ बालकविता सङ्ग्रह -२०७३ पछिको तेस्रो हो । छोटोमा धेरै भन्ने प्रतीकात्मक शैली तथा कलात्मक व्यङ्ग्यको तीखो प्रस्तुति दिने कवि क्षत्रीले यसमा समेत त्यो शैली छोडेको पाइन्न नै । आफ्नो लेखनको दोस्रो दशकका कविको कृति मन्दिर र माओमा मेरा आँखा यसरी लाग्छन् :

 

Continue reading