माइतीघरको फूल का पत्र केलाउँदा. . . . .

बिष्णु पादुका pallawa,पल्लव

बिष्णु पादुका

ए सूर्य !जति सक्छस् ताप अनि राप दे
पोल्नुको मलाई कुनै मूल्य छैन !!
भर्खरै मात्र बिमोचन भएको कविता संग्रह “माइतीघरको फूल” पढ्ने अवसर मिल्यो । पुस्तक पढेपछि पुस्तकका बारे मनमा लागेका कुरा नपस्किरहँदा आफैंमा खुल्दुली हुने रहेछ । माइतीघरको फूल हात परेपछि पत्र पत्र केलाएँ । पुस्तक शिर्षक बाटनै बुझिन्छ नारी हस्ताक्षर । सुमन थापा जसलाई ब्यक्तिगत रुपमा नचिनेर एउटा सर्जक र पाठकको नाताले देखेका र मनमा लागेका केही कुरा समिक्षात्मक रूपमा राख्दैछु ।

 

Continue reading


काकाका काइदाका कुरा

Bhim, Khatiwada, Dharan,डा. भीम खतिवडा, pallawa, पल्लव

,डा. भीम खतिवडा

अझै पनि सरकारको आश छ काकालाई । पासपोर्ट बनाउन बन्द गरेर, विदेशिएका सबै युवायुवतीहरूलाई नेपालमै कामको प्रबन्ध गरोस् सरकारले । सामन्तहरूले स्वास्नी, साला र कुकुरका नाममा राखेका खेतीयोग्य जमिन जति थुतेर सबै नागरिकलाई बाँडिदेओस् । खेतीको जग्गामा प्लटिङको जादु तुरुन्त बन्द गरिहालोस् । विदेशमा रहेका एनआरएन नेपाली बन्धुहरू र विदेशी लगानीकर्ताहरूलाई खरबौं लगानी गर्न र विभिन्न उद्योगधन्दा खोल्न तथा विजुली उत्पादनको लहर ल्याउन तत्काल नेपाल सरकारले आह्वान गरोस् ।

 

Continue reading


आमाको स्मृतिमा’ बनेको ‘सत्यप्रेमी’को आँसुको दह छिचोल्दा….

nandalal, acharya, नन्दलाल आचार्य, pallawa, पल्लव

नन्दलाल आचार्य

Laxmidatta, Bhatta, Satyapremi, लक्ष्मी दत्त भट्ट 'सत्यप्रेमी', pallawa, पल्लव

कृतिकारः लक्ष्मी दत्त भट्ट ‘सत्यप्रेमी

सुदूर पश्चिमाञ्चलको साहित्यको रथका एक सारथी रहँदै गीत, गजल र कविता रचनामा सक्रिय जुझारु स्रष्टा लक्ष्मीदत्त भट्ट ‘सत्यप्रेमी’का ‘हाम्रो कर्तव्य र गन्तव्य’ (खण्डकाव्य, २०६३), ‘चाँदनीको व्यथा’ (गजलसङ्ग्रह, २०६८) र ‘आमाको स्मृतिमा’ (शोककाव्य, २०६९) गरी तीन कृतिहरू प्रकाशित भएका छन् । तीमध्ये यस आलेखमा ‘आमाको स्मृतिमा’ शोककाव्यकृतिको सङ्क्षिप्त मूल्याङ्कन गर्न खोजिएको छ । यसमा आफ्नी ममतामयी आमाको शोकमा मनका व्यथाहरूलाई मार्मिक ढङ्गमा प्रकट गर्न खोजिएको छ ।

 

Continue reading


प्रेम र उत्तरआधुनिक शैलीको अनुपम संयोजन अविश्रान्त

Chandrawati, Aryal, चन्द्रावती अर्याल, pallawa, पल्लव

चन्द्रावती अर्याल

समीक्षित कृति

अविश्रान्त (२०७५) अम्बिका अर्यालको पहिलो उपन्यास हो । यस उपन्यासमा शाश्वत प्रेमलाई मुख्य विषयवस्तु बनाइएको छ । विशेषगरी युवावस्थाको प्रेममा दिनानुदिन बढ्दै गएको भोग्य प्रवृत्तिलाई यसले मुख्य समस्याका रूपमा उठाएर त्यस्तो आत्मिक प्रेमलाई अजरामर बनाउने सन्देश प्रवाह गरेको छ यसले जो कोहीलाई कलात्मक र कौतुहलपूर्ण पाठमार्फत वासनात्मक नभएर भावनात्मक र निस्वार्थी प्रेमको पाठ सिकाउन सफल भएको छ । यसमा प्रेमरुपी सुन्दर फूललाई बुन्ने धागो सुन्दर मात्र नभएर सुगठित देखिन्छ । विशेषगरी उत्तरआधुनिक समयमा विकसित भएको साहित्य लेखनको नवीन प्रवृत्ति त्यो धागो बनेको छ ।

Continue reading


‘ऋतु फेरिँदै जान्छ’ समाजको द्वन्द्वात्मक कथा–व्यथा

Anjana, Paudel, ' Anushruti', Lamjung, अन्जना पौडेल, pallawa, पल्लव

अन्जना पौडेल

कथाकार इन्द्रकुमार श्रेष्ठ सरितको ‘ऋतु फेरिँदै जान्छ’ कथासङ्ग्रह भित्रका जतिजति कथाहरू पढ्दै, पाना पल्टाउँदै गएँ, उतिउति मन भारी भएर आयो । एकमनले भन्यो, “म एक सामान्य पाठक मात्र भएर यी कथाहरू पढ्छु र एउटा कुनामा थन्क्याउछु ।”खै कसरी लेखुँला र मैले समीक्षा ? मन दोमन भयो, खै के गरुँ, के गरुँ ? इन्द्र दाजुलार्ई पुस्तकका पाना पढ्दै, पल्टाउँदै यहाँ पुगेँ दाजु भनेर मेसेज गरेकी छु फेरि । दाजु पनि हौसिँदै हुनुहुन्छ होला अन्जना बैनीको कस्तो पाठकीय प्रतिक्रिया आउँला भनेर ।

 

Continue reading


गङ्गा लिगलका सागर–पारि कविता सङ्ग्रहमा डुबुल्की मार्दा

Sadananda, Abhagi, Jaishi, सदानन्द अभागी जैशी, pallawa, पल्लव

सदानन्द अभागी जैशी

आमुख–
‘खास गरी मलाई साहित्य विधामा कविता असाध्यै मन पर्छ। तसर्थ म भन्ने गर्छु ‘‘ साहित्य मेरो प्राण हो। कविता मेरा हृदय स्पन्दन हुन् ’’। मेरा रोम रोममा कविता स्फुरण भइरहन्छ। कवितालाई म आफ्नो जीवनसंगी पनि भन्ने गर्दछु। यो विनाको मेरो जीवन निरस ठान्दछु। ’ यी उद्गार/ प्रतिबद्धता हुन् गंगा लिगलका। यी प्रतिबद्धताको प्रमाण हुन् उनका प्रकाशित कृतिहरू र फेसबुकमा निरन्तर प्रसारण गरिएका उनका विविध कविताहरू। उहाँले मलाई उहाँका विविध विधाका ११ कृतिहरू समीक्षाको लागि पठाउनु भएको र यी कृतिहरू क्रमस पढ्दैजाने क्रममा ‘सागर–पारि’ कविता सङ्ग्रहमा पुगेको छु।

 

Continue reading


अभागीका मुक्तकहरू भाग्यमानीको हातमा

Teeka, Tika, Dhungel, Ratan, Sikkim, टीका ढुङ्गेल ‘रटन’, pallawa, पल्लव

टीका ढुङ्गेल ‘रटन’

Sadananda, Abhagi, Jaishi, सदानन्द अभागी जैशी, pallawa, पल्लव

समीक्षित व्यक्तित्वः सदानन्द अभागी जैशी

दुलियाजान कला साहित्य मञ्चको आयोजनामा भएको सम्मान कार्यक्रममा भारत लगायत नेपाल वर्मासम्मका साहित्यकारहरूलाई एउटै मञ्चमा राखेर दुलियाजानको अभिव्यक्ति साहित्यिक पत्रिकाको रजत जयन्ती विशेषाङ्क विमोचन र । हित्यकारहरूको सम्मान कार्यक्रम भव्य रूपमा गरेर हामीलाई सम्मानित गर्नु भयो । यसै अवसरमा विभिन्न ठाउँका साहित्यकारहरूसगँ मिलन हुन सक्यौं । नेपालका धेरै साहित्यकारहरूसँग परिचय र कृति आदान प्रदान गरियो । सदानन्द अभागीसँग पनि परिचय भएपछि मेरो कृति यात्रा सस्मरण दिएँ ।

 

Continue reading



‘स्त्री जातकाध्याय:’

Taranath, Bhandari, तारानाथ भण्डारी , pallawa, पल्लव

तारानाथ भण्डारी

अथाग्रे स्त्रीणां लक्षणानां कालनिर्णय :

शुभा$शुभं पूर्वजनैर्विपाकात्सीमन्तिनीनामपि तत्फलं हि ।
विवाहकालात्परत: प्रवीणैरसम्भवात्तत्पतिषु प्रकल्प्यम् ।।
अतीवसारं फलमङ्गनानामुदीरितं शौनक-नारदाद्यै: ।
त्यक्तं यथा लग्ननिशाकराभ्यां मया तथैव प्रतिपाद्द्यते तत् ।।

अर्थात, xsi ss,i isi ss,उपजाति,,

यहाँ भनेका सब सत्यता हुन् ।
प्रारब्धका शुद्ध कथा व्यथा हुन् ।।
राम्रा नराम्रा फल कुण्डलीमा ।
तितामिठा योग बुझौं कुरामा ।। १।।

 

Continue reading


सन्तोष पोखरेलका कविताहरू’

Mohan, Dahal, मोहन दाहाल, pallawa, पल्लव

मोहन दाहाल

कवि सन्तोष पोखरेलले ‘ई. सन्तोष पोखरेलका कविताहरू’ कविता सङ्ग्रह प्रकाशनमा ल्याएका छन् । पेशाले इन्जिनियर पोखरेलका ताराका पुच्छर (२०७०) पहिलो, सोक्रेमेन्टो (२०१४ सन्) दोस्रो र ‘ई. सन्तोष पोखरेलका कविताहरु’ तेस्रो कविता संग्रह हो । यस ‘ई. सन्तोष पोखरेलका कविताहरु’ सङ्ग्रहमा गीत र कविता गरी ४६ वटा सिर्जना सङ्कलित छन् ।

 

Continue reading


“कलममा निर्मला” १५ श्लोकमा नियाल्दा

Hira, Bhatta,हिरा भट्ट ', pallawa, पल्लव

हिरा भट्ट

१)चीँचीँ चरी निर्मला
हाँसो माझ छ अश्रुताल गहिरो हाँसूँ म खै के गरी?
कैयौं अक्षर लामबध्द उभिए गाँसूँ म खै के गरी?
आशीर्वाद रहोस् सधैं कलममा उर्ली बगून् शारदा
दोस्रोपल्ट कदापि लेख्नु नपरोस् यो आँसु बोक्ने कथा
।१।
कल्ले उन्छ वसन्तमाझ पगरी ती फूल सारा सुके?
छाती हुन्छ विशाल सिन्धु कसरी थोपा र धारा लुके?
मेरै फूल बगानमा किन पस्यो निर्मुक्त चैते हुरी?
ढोकामै किन बस्छ क्रूर युगको जालो बुनी माकुरी?
।२।

 

Continue reading


ई. सन्तोष पोखरेलका कविताहरूलाई सरसर्ती पढ्दा

Sadananda, Abhagi, Jaishi, सदानन्द अभागी जैशी, pallawa, पल्लव

सदानन्द अभागी जैशी

परिचय –
पल्लव साहित्य प्रतिष्ठानको यही भाद्र २ गतेको अन्तराष्ट्रियस्तरको वृहत् साहित्यिक कार्यक्रम जस्लाई बृहत् कुम्भमेला पनि भनिन्छमा इ. सन्तोष पोख्रेलसँग साक्षत्कार हुने मौका जुर्‍यो । यही भव्य एवम् सभ्य कार्यक्रममा सन्तोषको कृति पनि विमोचन भयो र मैले पनि पढ्ने मौका पाएँ साथै दुर्इचार शब्द कोर्ने मनस्थिति पनि बनो र लेख्न पनि थाले ।

 

Continue reading


देवकोटाको अवसरबाद कथा भित्र . . . . .

Chabi, Chhabi, Kiran, Oli, छवीकिरण अोली, pallawa , पल्लव

छवीकिरण अोली

१– कथाकारको परिचय
कथाकार कमलमणि देबकोटा नेपाली साहिका असल यात्री हुन । उनको जन्म बि,सं २०१८ साल असार २ गते पिता स्व, मयानिधि उपाध्याय माता कृष्णादेबी उपाध्याय को कोख बाट पुत्ररत्नको रूपमा सल्यान शिवरथ ८ ब्राह्मण टोलमा भएको हो । समाजशास्त्रमा एम ए हेल्थ एजुकेसनमा बि एड गरेका देबकोटा साहित्यिक यात्रामा छन्द कबिता, गीत, लोकगीत, हास्यब्यङ्गे र उपन्यासका साथै कथाकारका रुपमा देखापरेका छन् ।

 

Continue reading


कृति समीक्षा फूलहरुको आँधी                    

Arun, Nadi, Khatri, Kathamandu,अरूणनदी खत्री, pallawa, पल्लव

अरूणनदी खत्री

कवयित्री सरस्वती श्रेष्ठ “सरु” को फूलहरूको आँधी नामक कविता सङ्ग्रह २०७४ सालमा तेस्रो कृतिको रुपमा प्रकाशित भएको
छ । उक्त कवितासङ्ग्रहभित्र उनले लेखेका विभिन्न शीर्षकका एकचालिसवटा कविताहरु राखिएका छन् । यस सङ्ग्रहभित्र रहेको अघोषित जीवन युद्ध शीर्षकको पहिलो कवितामा छोरी तिमी मेरै मुटुको एक अंश हौ भनिएको छ । कवयित्री सरस्वतीको कवितालेखनमा विविध विषयहरू समेटिएका छन् । देश, प्रकृति, आमा, नारी, जीवन र जगत, घर, माटो जस्ता उच्च संवेदनशील विषयका साथै समाजमा भइरहेका घटना दुर्घटना तथा परिवर्तनहरू पनि उनका कविताका प्रमुख विषयवस्तु हुन् । उनी कथा, नाटक, गीत, गजल र बालसाहित्यमा पनि कलम चलाउने स्रष्टा हुन् ।

 

Continue reading


देवकोटाको अवसरबाद कथाभित्र . . . . .

Chhabi, Kirn, Oli, Dang, छविकिरण ओली, pallawa, पल्लव

छविकिरण ओली

१: कथाकारको परिचय
कथाकार कमलमणि देबकोटा नेपाली साहिका असल यात्री हुन । उनको जन्म बि,सं २०१८ साल असार २ गते पिता स्व, मयानिधि उपाध्याय माता कृष्णादेबी उपाध्याय को कोख बाट पुत्ररत्नको रुपमा सल्यान शिवरथ ८ ब्राह्मण टोलमा भएको हो । समाजशास्त्रमा एम ए हेल्थ एजुकेसनमा बि एड गरेका देबकोटा साहित्यिक यात्रामा छन्द कबिता, गीत, लोकगीत, हास्यब्यङ्गे र उपन्यासका साथै कथाकारका रुपमा देखापरेका छन् ।

 

Continue reading


प्रयोगात्मक महाकाव्य ‘आरोहण’ माथि दृष्टि प्रक्षेपण

Kapil, Agyant, कपिल अज्ञात, pallawa, पल्लव

कपिल अज्ञात

वि.सं. २०७२ साल नेपालीको लागि शोकसन्तप्त साल हो । यसै साल महाभूकम्प गयो । त्यस दुर्दान्त घटनाबाट अकल्पनीय धनजनको क्षति हुन पुग्यो । त्यही त्रासदी र पीडालाई केन्द्रीय विषयवस्तु बनाएर साहित्यका लब्धप्रतिष्ठ १३ जनाले आरोहण नामक महाकाव्यको रचना गरे । यसमा ७ जनाका दुइ-दुइ र ६ जनाका एक-एक गरी जम्मा २० र्सग छन् । ‘आरोहण’ को शाब्दिक अर्थ चढाइ हो । नेपाली छन्दपरम्परामा तेह्रै जना संयुक्त भएर पर्वतारोहण झैँ साहित्यिक आरोहण गरेको यो महत्त्वपूर्ण सफल काव्यारोहण हो ।

 

Continue reading


थाहा न.पा.मा राष्ट्रिय काव्य उत्सव सम्पन्न

Birkhe, Anjaan,बिर्खे अञ्जान, pallawa , पल्लवBirkhe, Anjaan,बिर्खे अञ्जान, pallawa , पल्लव

बिर्खे अञ्जान

थाहा विकासघर, थाहा नगरपालिका, मकवानपुर । थाहा आन्दोलनको प्रणेता रूपचन्द्र बिष्टको १९ अौ स्मृति दिवसको सन्दर्भमा पालुङ साहित्य परिषद्को सयोजकत्व तथा थाहा नगरपालिकाको आयोजनामा मकवानपुर जिल्लाको उत्तरी क्षेत्र स्थित बिकास घरमा राष्ट्रिय काव्य उत्सव २०७५ सम्पन्न भयो । राजनीति, बिकास, शिक्षाको क्षेत्रमा अतुलनीय योगदान पुर्याएका प्रगतिवादी चिन्तक रूपचन्द्र बिष्टको सम्मानमा कार्यक्रम आयोजना गरिएको कुरा कार्यक्रमका संयोजक एवम् पालुङ साहित्य परिषद्का अध्यक्ष बिर्खे अञ्जानले बताउनु भयो । यसरी निकै सव्य र भव्यरूपमा चलेको उक्त कार्यक्रमको अन्तःमा संयोजक लक्षमण बर्ताैला ‘बिर्खे अन्जाल’ले स–धन्यवाद सहित कार्यक्रमको विसर्जन गर्नु भएको थियो ।

 

Continue reading


थाहा न.पा. मा राष्ट्रिय काव्य उत्सव सम्पन्न

Birkhe, Anjaan,बिर्खे अञ्जान, pallawa , पल्लवBirkhe, Anjaan,बिर्खे अञ्जान, pallawa , पल्लव

बिर्खे अञ्जान

मकवानपुर असार ७ गते, २०७५ । थाहा आन्दोलनको प्रणेता रूपचन्द्र बिष्टको १९ अौ स्मृति दिवसको सन्दर्भमा पालुङ साहित्य परिषद्को सयोजकत्व तथा थाहा नगरपालिकाको आयोजनामा मकवानपुर जिल्लाको उत्तरी क्षेत्र स्थित बिकास घरमा राष्ट्रिय काव्य उत्सव २०७५ सम्पन्न भयो । राजनीति, बिकास, शिक्षाको क्षेत्रमा अतुलनीय योगदान पुर्याएका प्रगतिवादी चिन्तक रूपचन्द्र बिष्टको सम्मानमा कार्यक्रम आयोजना गरिएको कुरा साहित्य परिषद्को अध्यक्ष बिर्खे अञ्जानले बताउनु भयो ।

 

Continue reading


साहित्य सन्तोष

Dhanraj, Giri, Aananda, धनराज गिरी ‘अानन्द’, pallawa, पल्लव

धनराज गिरी ‘अानन्द’

‘तिमी अऋणी हुन त चिट्ठा पर्नुपर्दछ साधुराम सेठ’– हरिकुमार शाहीको गर्जन । साधुरामले आफ्नै एकमात्र पुत्ररत्न दीपकको सामुन्नेमा आफ्नो पीडा सुनाए । दीपकले यो कुरा सुनिरह्यो । हो, अभावनगरमा मज्जासित भोकलाई नै भोजन बनाएर रमाएको थियो दीपक । मज्जासित भात खान पाएका दिन ऊ भन्थ्यो, ‘खाइयो’ । साधुराम धेरै सोझा र इमानदार । उनले कसैलाई पनि बेवकुफ बनाउन जानेनन् । ठग्ने कुरा त परै रह्यो । त्यो जमानामा चाहेको भए जमिनदार बन्न सक्थे । बाटोमा हिँड्दाहिँड्दै नयाँ कोट फेला पारे । कोट कसको थाहा पाए । कोटको भित्री गोजीमा रू. ४,००० । रू. ५०० ले एक बिगाहा जमिन आउने युग ।

 

Continue reading


सुविन रिमाल “प्रशान्त’को फूलबारी कविता सङ्ग्रहप्रति पाठकीय नजर

Jaya, Gobjnda, Nuwakot, जयदेव गोविन्द, pallawa, पल्लव

समीक्षकः जयदेव गोविन्द

Subin, Rimal, सुविन रिमाल, pallawa, पल्लव

कृतिकारः सुविन रिमाल

समीक्षित कृति

१) आरम्भ
लक्ष्मीप्रसाद देवकोटाले दश वर्षकै कलिलो उमेरमा कविता लेखे भन्ने सुनेर हामीलाई अचम्मित तुल्याएको मात्र होइन, हामीमध्ये कतिपयलाई अविश्वास नै लागेको थियो तर ती सबै अविश्वास र अनपत्यारका पर्खालहरू भत्काइदिएका छन् कवि सुविन रिमाल ‘प्रशान्त’ले । नौ वर्षकै कलिलो उमेरदेखि कवितालेखन आरम्भ गरी बाह्र वर्षकै उमेरमा कविता सङ्ग्रह नै प्रकाशित गरेर साहित्यानुरागीहरूलाई अचम्मित र हर्षित तुल्याइदिएका छन् कवि सुविनले । नौ वर्षकै उमेरमा सबैलाई प्रभावित बनाउनेगरी कविता सिर्जना गर्नु अझ त्यो पनि शास्त्रीय छन्दको जटिल अनुशासनमा रहेर प्रथम रचनादेखि नै छन्दमा आबद्ध हुनु चानचुने कुरा होइन ।

 

Continue reading