पल्लवको साहित्यिककुम्भ मेला र चितवनका तीनगजल सारथी

Kapil, Agyant, प्रा. कपिल अज्ञात, pallawa, पल्लव

प्रा. पिल अज्ञात

पुनः प्रकाशन
विगतमा जस्तै २०७४ भदौ १७, चितवनमा ँपल्लव साहित्य प्रतिष्ठान’ को साहित्यिक कुम्भ मेला वर्षौ पिच्छे कुनै झमेला नमानी उत्साह र उमङ्गपर्ूवक मनाइन्छ । यस मेलामा नेपालका दूरदराजमा रहेका साहित्यानुरागी त आउँछ नै भारतको दार्जिलिङ, आसाम, बिहार, उत्तरप्रदेश तथा पञ्जाब, पटियाला देखिका साहित्यकारको पनि उपस्थिति हुन्छ । धेरै ठाउँका धेरै साहित्यानुरागीको जमघट, दर्जनौँ प्रकाशित कृतिको आदान ­-प्रदान, विविध सम्मान र पुरस्कारको र्समर्पण कार्यक्रममा रचना सुन्ने-सुनाउने भन्दा पनि चिनाजानी र रमाइलो नै अधिक भएकाले मेला भनिएको हो ।

 

Continue reading


पल्लव साहित्यिक पत्रिका २२ औँ अङ्क: सङ्क्षिप्त सर्वेक्षण

Purna, prasad, Adhikari, पूर्णप्रसाद अधिकारी, pallawa, पल्लव

पूर्णप्रसाद अधिकारी

१. पल्लवप्रतिको अभिमतशीर्षक
मानव सभ्यताको मिर्मिरे प्रहरदेखि नै मान्छे र उसको चेतनाको सम्बन्ध साहित्यसँग जोडिएको छ । हाम्रा ऋषिमुनिहरूद्वारा रचित पुराण उपनिषद, अपौरुमेयवेद सबैमा कहीँ न कहीँ साहित्य मुखरित भएको छ । विज्ञानको विकास र प्रविधिको आविष्कारसँगै छापाखानाको क्रमबद्ध स्वरूपका बीच इन्टरनेटको उपयोगले संसार अति नजिक भएको छ । साहित्यलाई माया गर्ने, स्रष्टाको सम्मान गर्ने क्रम पौराणिक कालदेखि कुनै न कुनै रूपमा प्राचीन कालदेखि आजसम्म हुँदै आएको छ ।

 

Continue reading



पल्लवको साहित्यिक कुम्भ मेला र चितवनका तीनगजल सारथि

Kapil, Agyant, कपिल अज्ञात, pallawa, पल्लव

कपिल अज्ञात

विगतमा जस्तै २०७४ भदौ १७, चितवनमा ‘पल्लव साहित्य प्रतिष्ठान’ को साहित्यिक कुम्भ मेला वर्षौ पिच्छे कुनै झमेला नमानी उत्साह र उमङ्गपर्ूवक मनाइन्छ । यस मेलामा नेपालका दूरदराजमा रहेका साहित्यानुरागी त आउँछ नै भारतको दार्जिलिङ, आसाम, बिहार, उत्तरप्रदेश तथा पञ्जाब, पटियाला देखिका साहित्यकारको पनि उपस्थिति हुन्छ । धेरै ठाउँका धेरै साहित्यानुरागीको जमघट, दर्जनौँ प्रकाशित कृतिको आदान ­-प्रदान, विविध सम्मान र पुरस्कारको र्समर्पण कार्यक्रममा रचना सुन्ने-सुनाउने भन्दा पनि चिनाजानी र रमाइलो नै अधिक भएकाले मेला भनिएको हो ।

 

Continue reading


कवि प्रकाशका तीन खण्डकाव्यः परिचयात्मक टिप्पणी

समिक्षित कृति र कृतिकार प्रकाश कोइराला

समिक्षित कृति र कृतिकार प्रकाश कोइराला

chandra, prasad, neupane,चन्द्रप्रसाद न्याैपाने, pallawa, पल्लव

चन्द्रप्रसाद न्याैपाने,

वाशेश्वर, सिन्धुली निवासी वेदराज र हर्ककुमारीले २०४४ साल फागुन २ गते प्रकाश कोइरालाको जन्म दिए । उनी अहिले कवि प्रकाश भएका छन् । शास्त्रीय छन्दको प्रयोग गरेर सरल, सुललित कविताका मालिक बन्न पुगेका छन् कवि प्रकाशजी । उनले आरुआरती (खण्डकाव्य, २०६५), यो देशको नाउँमा (खण्डकाव्य, २०६६) र जागृति जागरण (खण्डकाव्य, २०७०) प्रकाशन गरी कविता क्षेत्रमा आफूलाई परिचित गराएका छन् ।

 

Continue reading


बहरमा गजल लेख्न चहानेहरूलाई . . . . .

Mahadev, Adhikari, महादेव अधिकारी, pallawa, पल्लव

महादेव अधिकारी

अरूज शास्त्र अनुसार उच्चार्यलाई मान्यता दिईने हुँदा छन्दमा जस्तो लेख्यलाई कडाईका साथ लागु गरिदैन त्यसैले बहरमा लेख्दा । संगीतको लागि अनुकूलहुने शब्दसंयोजनबाट बहरको सिर्जना गरिन्छ। यसमा लेखाईमा दीर्घ हुदापनि उच्चारणमा ह्रस्व हुन सक्छ भने लेखाईमा ह्रस्व हुँदा पनि उच्चारणमा दीर्घ हुन सक्छ।यसको लागि हरेक गजलकारहरूमा बहरका बारेमा सामान्य जानकारी हुन नितान्त जरुरी छ ।  लयविधान गजलको लागि अपरिहार्य अनुशासन हो। मुक्तलयमा गजलको सिर्जना हुनै सक्दैन। गजलले हमेसा कुनै न कुनै लयलाई समातेको हुनै पर्दछ ।

 

Continue reading


किरिङमिरिङ सडकमा अलपत्र

Arun, Nadi, Khatri, Kathamandu,अरूणनदी खत्री, pallawa, पल्लव

समीक्षकः अरूणनदी खत्री

कृति समीक्षा
यात्रा साहित्य विश्व साहित्यमै लोकप्रिय विधाको रुपमा मानिन थालिएको छ । सभ्यता र संस्कृति जीवन र जगत्को अनुभव र अनुभूतिका कारण नियात्राका पाठक बढेर असाहित्यिक वर्गमा पनि प्रभावकारी बन्दै गएको छ । यही कारण अन्य विधामा हात हालेका स्थापित लेखकहरु पनि यस विधाप्रति आकषिर्त भइरहेका छन् । वियोगी बुढाथोकी नेपाली साहित्यको काव्य विधामा सुपरिचित नाम हो । कविता, गजल र मुक्तकका क्षेत्रमा उनले ख्याति कमाएका छन् ।

 

Continue reading


छन्दको उत्पति,महत्व,विकाश र वर्तमान अवस्था 

Kaviraj ,Paudel, कविराज पौडेल, pallawa, पल्लव

लेखन तथा प्रस्तुतिः  कविराज पौडेल

प्रस्तावना
यो श्रृष्टि लय, गति र यतिको सुन्दर समायोजन हो । लयले सजीवता गतिले परिवर्तनशीलता, यतिले अनित्यता र क्षणभङ्गुरतालाई इ•ति गर्दछ । यसलाई एउटै शब्दमा भन्नुपर्दा लय, गति र यतिको योग नै छन्द हो । छन्द अमूर्त रहस्यको मूत रूप हो । छन्द जीवन हो र जीवन नै छन्द हो । यो चराचर जगत नै छन्दमय छ । छन्द र्सवव्यापी छ । परच्छन्द केही पनि छैन । प्राणीहरुलाई स्वच्छन्दत्व प्रिय हुन सक्छ न कि परच्छन्दत्व । छन्द अनुभुत्यात्मक दृष्टि र जीवन्त सृष्टि हो । छन्द अमूर्त कोलाज होइन यो तथ्यगत सत्य हो
छन्द र छन्द शब्दको व्युत्पति
तस्माद्यज्ञात्र्सवहुत ऋचः सामानि जज्ञिरे
छन्दांसि जज्ञिरे तस्मद्यजुस्तस्मादजायत (ऋक्(१०।९०।९)
(विराट यज्ञ पुरुषबाट ऋक्, साम, छन्दहरु र यजुको उत्पत्ति भयो)

 

Continue reading


नदेखिएका स्वप्नहरू (गजलसङ्ग्रह)

Arun, Nadi, Khatri, अरुणबहादुर खत्री “नदी”, pallawa

अरुणबहादुर खत्री “नदी”

कृति समीक्षा
नेपाली साहित्यका कविता, मुक्तक, कथा र गजल विधामा कलम चलाउँदै आएकी साहित्यकार सुमित्रा सुमीको नदेखिएका स्वप्नहरु नामक गजलसङ्ग्रह दोस्रो कृतिको रुपमा २०७१ साल माघमा प्रकाशित भएको छ । यसभन्दा अगाडि कवयत्री एवं गजलकार सुमित्राको एक्लो कुसुम नामक गजलसङ्ग्रह पहिलो कृतिको रुपमा २०६३ सालमा प्रकाशित भएको थियो । यस कृतिभित्र चौसट्ठीवटा गजलहरु समावेश गरिएका छन् ।

 

Continue reading


महिला पत्रकारीताको जीवन

Dipa Dhital, Deshkremee, दिपा धिताल ‘देशप्रेमी’, pallawa, पल्लव

दिपा धिताल ‘देशप्रेमी

पुरा दिन तनावको भारी बोकेर घर कर्फिन्छु । भित्री मनमा जस्तो सुकै पिडाले घोचे पनी वाहिर हाँस्नुपर्छ मैले नत्र बाटोमा भेट हुने आफन्त साथिहरुले अनेक प्रश्नहरु बर्षाउछन् त्यस वेला प्रश्नको जबाफ दिन निकै कन्जुस लाग्छ मलाइ र चियाको चियापत्ती जस्तो फिक्का हाँसो हाँसीदिन्छु । जागीर खाना सजिलो छैन आफुले नगरेका अनेक गल्तीहरु पनी टाउको माथि थुपारेर चुपचाप हिड्नुपर्छ । उनीहरु संग बाजिएर हिड्न मनले दिदैन मनले भन्छ सहेर बस्नुपर्छ हिम्मत जुट्छ । सहि र गलत छुट्याउन मैले नी जानेको छु तर आफुभन्दा अगाडी संग बाजिन पनी मनले पटक्कै मान्दैन भन्छ सम्मान गरेर हिड् सत्यको जित हुन्छ जतीसुकै ठुलो सानो भएपनी ।

 

Continue reading


भलाकुसारी

Shanti, Adhikari,शान्ति अधिकारी, pallawa, पल्लव

अन्तर्वार्ताकी पात्रः शान्ति अधिकारी

Arun, Nadi, Khatri, Kathamandu,अरूणनदी खत्री, pallawa, पल्लव

प्रस्तुतीः अरूणनदी खत्री

मध्य पश्चिमाञ्चल, डोल्पाको बैजवारा निवासी बाबा पदमहरी अधिकारी र आमा अम्बिका अधिकारीका कोखबाट जन्मिनु भएकी शान्ति अधिकारी -पोख्रेल) को इनरुवा, सुनसरी निवासी गोपाल पोख्रेल सँग वैवाहिक सम्बन्धमा वाधिनु भएकी हो । शान्ति अधिकारीको पुख्र्यौली घर भने तार्कु खहरे, लमजुङ्ग हो । राष्ट्र सेवक भनौँ वा जीविको पार्जनका शिलशिलामा हालको बर्साई कोहलपुर, बाँके रहेको छ । उहाँ सगुन र शिशिर पोखरेल दुइ सन्तान की धनी हुनुहुन्छ । आफू नेपालगञ्ज नर्सिङ्ग क्याम्पस, कोहलपुरमा सेवारत हुनुहुन्छ । हालसम्म उहाँका ‘ शान्ति वाटिका गजल संग्रह- २०७०’ प्रकाशन भैसको छ भने हाल अर्को नूतन कृति प्रकाशनको तयारीमा जुटिरहनु भएको छ ।

 

Continue reading


“अरबको जेलबाट आमालाई पत्र”

Aman, Eakal, अमन एकल, pallawa, पल्लव

अमन एकल

पुजनिय आमा , सेवा ढोग !!
थाह छैन यो पत्रको सुरुवात हो या अन्त्य यति बुझेको छु आज मैले लेख्नै पर्छ र भन्नैपर्छ केही समय देखि मैले भोगिरहेको यो मनमा छुपाईराखेको यौटा तितो सत्यको उजागर गर्नैपर्छ नत्र अर्को अवसर मिल्नेछैन ।
जीवनमा आमा शब्दले धेरै महत्त्व राख्दोरहेछ त्यसैले होला जीवनको एउटा महत्त्वपूर्ण पल आमा म हजुरलाई नै।सम्झिईरहेको छु !

 

Continue reading


शाहप्रति साँघुरो मन किन ?

Peshal, Aacharya, पेशल आचार्य , pallawa, पल्लव

पेशल आचार्य

आउँदा हरेक पुस २७ गते पृथ्वीजयन्ती पर्छ  । अहिलेका सरकारले सो जयन्तीका दिन राष्ट्रिय बिदा दिने कि नदिने भनेर विभिन्न कोण–प्रतिकोणबाट चर्चा र बहस सुुरू भइसकेको छ । कोही पृथ्वीनारायणप्रति अन्धभक्त भई ‘राष्ट्रिय एकता दिवस’ को घोषणा गर्नुपर्ने तर्क राख्दैछन् भने कोहीचाहिँ पृथ्वीनारायणको इतिहासलाई ‘नामेट गर्न’ नानीदेखिको बल निकालेर लागिपरेका छन् । यसरी पृथक् दुई कित्तामा बाँडिएका ती दुवैथरी अतिवादी मतावम्बीहरू हुन् । अतिवादले कहिल्यै र कसैको पनि भलो गर्दैन ।

 

Continue reading


छन्दमा कविता कसरी लेख्ने? (सिकारूहरूका लागि)

Puspa, Aacharya, पुष्प आचार्य‎ , pallawa, पल्लव

पुष्प आचार्य‎

१ सबैभन्दा पहिले लघु र गुरु वर्ण वा अक्षर केके र कुनकुन हुन् भनेर चिन्ने ,
जस्तैः क, ख, ग, घ, अ , इ , उ अादि साउँ अक्षर र ह्स्व उकार र इकार लागेका लघु हुन्छन् । त्यस्तै का, खा,खी, घू , अा, दी, ए, कै , ताै , तो अादि दीर्घ मात्रा वा अन्य मात्रा लागेका गुरू वर्ण हुन्छन् । जुनसुकै छन्दमा पनि अन्तिम अक्षर लघु वा गुरू जे भए पनि त्यसलाई गुरु (दीर्घ) नै मानिन्छ । अाधा अक्षर अगाडिका अक्षरले तान्छ भने अघिल्लो अक्षर ह्रस्व (लघु) भए पनि त्यो दीर्घ (गुरु) बन्दछ । जस्तैः कन्या यस शब्दमा क लघु भएतापनि न अाधा अक्षरले कन् अक्षरलाई दीर्घ बनाएको छ ।
वासविन्दु वा विसर्ग लागेको अक्षर पनि दीर्घ मानिन्छ जस्तै :
अत: ।दु: ख ।
शिरविन्दु लागेको पनि दीर्घ मानिन्छ जस्तै :-
शंख ।संकोच ।संबन्ध ।संध्या ।संचार ।
क्ष त्र ज्ञ यिनी तीन संयुक्त वर्णभन्दा पहिला रहेको अक्षर पनि दीर्घ हुन्छ :-
विज्ञ ।सत्र ।कक्षा ।आदि ।

 

Continue reading


अथ कविसमूहवर्णनम्

Mukunda, Sharma, मुकुन्द शर्मा, pallawa, पल्लव

मुकुन्द शर्मा

अथ कविसमूहवर्णनम्
समागतोऽयं खकुरेलनामा
कवी रमेशो मुखपत्रिकायाम्
छन्दोव्यवस्थानुभवी कृतज्ञः
सुटिप्पणीकार उदारचित्तः
अहर्मुखे यः सुकृती ददाति
प्रभावशाली कविताप्रवाहम्
अस्मद्धरायां किल स्रग्धरायां
सोऽनुत्तमश्चोत्तमसर्जकेषु
अत्र ह्युपाध्यायमुकुन्दनामा
कवीश्वरो राजत आस्यजाल्याम्
स सर्जको व्याकरणोपदेश—
व्याजेन स्वस्य प्रतिभां व्यनक्ति
अन्यः कविः कोमलशब्दशिल्पी
विराजतेऽयं जयदेवनामा
यथार्थवादी नवविम्बभाव—

 

Continue reading


Respected teacher,

Subhadra, Lamichhane,, शुभद्रा लामिछाने, pallawa, पल्लव

शुभद्रा लामिछाने

Every parent craves for his/her child’s academic progress.The support to be given by the teacher plays a vital role to ensure the academic success of an individual. Teachers are expected to provide interesting and inspiring sources of knowledge not only on the basis of curriculum and books but also from the other outer related- world which the child would experience later. Children could appear to be too innocent and shy to learn about new things going on in the world. So every parent expects for a pleasant and purposeful support of a teacher in psychological and social growth of children related to many fields. Schools are often called second home and teachers as second parents. In the past,

 

Continue reading


बडप्पन किन भित्रियो ?

Maya, Devee, Sharma, Lamichhane, Kathamandu, मायादेवी शर्मा , pallawa, पल्लव

मायादेवी शर्मा

आफ्नो परम्परालाई कायम राख्र्दै असी, नब्बे वर्ष पार गरेका बुढाहरूले आडैमा बसेर सुरापान गर्ने सन्तानलाई के भन्न सकुन् र ? उनीहरूका पाला इतिहासको पानामा पुगिसके । आफ्नो पालामा श्रीमतीलाई एउटा धोतीमात्रै शरीरमा बेरेर दिनैभरि दाउराको धुवाँमा भान्सा कुराउँथे । कसैले ठूलो हिम्मत गरेर महिलाले यसरी नाङ्गै भएर भात पकाउनु राम्रो होइन । व्लाउज अथवा उनीको सुइटरसम्म त लगाउन दिनुप¥यो भन्यो भने त्यो व्यक्ति जात फलामा गनिन्थ्यो । पुरुषले भात खाएपछि चुठ्नलाई जुनसुकै अस्थामा पनि तातो पानी तयार पारिदिनु पनि महिलाकै कर्तव्य हुन्थ्यो । तर महिलालाई वषौंवर्ष तातो,चिसो, दुःख सुख कुनै कुरामा मतलवै नगरेर उमेर नपुग्दै कालको मुखमा धकेल्ने यो समाजका कतिपय पुरुष देखेर वाक्क लाग्छ । त्यस्तै मध्येका मर्दहरूले छोराले आचरण विरोधी काम गर्दा पनि टुलुटुलु हेरेर कुनै प्रतिक्रिया नदिएको देख्दा त घृणा नै लाग्दो रहेछ ।

 

Continue reading


एउटा किनाराबाट काव्यदृष्टि

कृति समीक्षा
cover

Kopila, Gulab,DipeNdra, Sinh, Thapa,  दीपेन्द्रसिंह थापा, pallawa,पल्लव

दीपेन्द्रसिंह थापा

तीन हरफे हाइकुदेखि बृहत् आयाम बोकेका महाकाव्यसम्मलाई कविताकै रूपहरू मानिन्छ । आन्तरिक र बाह्य पक्षसँग सम्बन्धित विविध विशेषताहरूलाई आधार मानी कविताका हाँगाहरूलाई अनेक नामकरण गरिएका छन् । कविता पनि भाषाका माध्यमबाट अभिव्यक्त हुने कलाको एउटा रूप हो । यसर्थ, कलात्मक मूल्यको आत्मसातीकरण यसका लागि अपरिहार्य सर्त हो । आजका अब्बल कविहरू यही मान्यताबाट अभिप्रेरित छन् । कविता कलामा अग्रसर हुने अभ्यासमा साधनारत एक युवा कवि हुन्, बालकृष्ण थपलिया । उनले गीत, गजल र कवितालाई एकै ठाउँमा समेटेर ‘किनाराको साक्षी’ नामक कृति प्रकाशित गरेका छन् । समकालीन चेतनाको अभिव्यक्तिमा अलि बढी नै रम्ने स्वभाव छ बालकृष्णको । परिस्थितिजन्य उत्तेजनाको प्रभाव छ उनका बहुसंख्यक काव्याभिव्यक्तिमा । उनी समाज व्यवस्थाका विकलांग पाटोप्रति सदैव असहमत छन् । आफू बाँचेको परिवेशमा व्याप्त सबै प्रकारका बेथितिविरुद्ध भाव मुखरित भएका छन् उनका कवितामा ।

 

Continue reading


समान सम्मान

Maya, Devee, Sharma, Lamichhane, Kathamandu, मायादेवी शर्मा ,  pallawa, पल्लव

मायादेवी शर्मा

कुनै बिहान रेडियो नेपालबाट महिला अधिकारका बारेमा मन्तव्य आउँदै थियो । मन्तव्यको सार यस्तो थियो -नेपालका कतिपय गाउँमा छोरीलाई बाबुले, पत्नीलाई पतिले र बहिनीहरूलाई दाजुले घरमा बस्ने स्थान दिँदैनन् । उनीहरूले ती छोरी, पत्नी र बहिनीलाई बेचेर पैसा समाउँछन् ! कति चेलीहरू झुक्किएर भारतको वेश्यालयमा पुगेका हामीहरूले भेटाएका छौं । कतिपय चेली बेचिएर अरबमा पनि पुगेका छन् भन्ने सुनिन्छ । हामीले ती ठाउँबाट कति चेलीहरूलाई उद्धार गरेर ल्याउँछौं । उनीहरूका आफन्तलाई जिम्मा लगाउन खोज्दा ती चेलीहरूलाई लिन मान्दैनन् । त्यस्ता घटना हामीसित धेरै छन् । साथै, बेचिएका छोरीको नागरिकता बनाउनका लागि हाम्रो देशमा बाबु, श्रीमान् र दाजु यीमध्ये जसको संरक्षणमा ऊ बसेकी छ उसैको सिफारिस चाहिन्छ । त्यो सिफारिस बेचिएका चेलीलाई नदिएका घटना पनि हामीहरूले काम गर्ने क्रममा थुप्रै भोगेका छौं ।

 

Continue reading


‘साहित्यमा सकृय भावना ’

Bhabana NeupanBhabana, Neupane, Dang, भवानी न्यौपाने ‘भावना’, pallawa, पल्लवe Tulashipur, Dang

समीक्षित ब्यक्तित्वः भवानी न्यौपाने ‘भावना

santosh, shrestha, सन्तोष श्रेष्ठ, pallawa, पल्लव

सन्तोष श्रेष्ठ

नेपाली साहित्यको क्षेत्रमा पछिल्लो समयमा अत्यन्तै सक्रिय स्रष्टा भवानी न्यौपाने भावना हुन् । पिता पवित्र राज न्यौपाने र माता विमला न्यौपानेकी सुपुत्री भावनाका सयौं फुटकर रचनाहरुका साथै साहित्यिक कृतिहरू पनि प्रकाशित छन् । भावनाका बिम्बहरू कविता सङ्ग्रह, भावनाका उद्भास छ्न्द कविता सङ्ग्रह उनका प्रकाशित कृति हुन् भने शास्त्रीय बहर गजल सङ्ग्रहका साथै कथा सङ्ग्रह र नियात्रा सङ्ग्रह पनि प्रकाशोन्मुख अवस्थामा रहेका छन् । बी.एड.सम्मको औपचारिक अध्ययन गरेकी साहित्यकार भावना पेशाका हिसाबले स्थायी शिक्षकको रूपमा दाङको तुलसीपुरमा कार्यरत छिन् । साहित्यमा सक्रियता भएकै कारण नेपालका थुप्रै जिल्लामा साहित्यिक भ्रमण गर्नुका साथै छिमेकी राष्ट्र भारतका विभिन्न ठाँउमा साहित्यिक भ्रमणमा संलग्न हुनुका साथसाथै सम्मानित र पुरस्कृत पनि भएकी छिन्।

 

Continue reading