भाषा सम्बन्धमा . . . . .

Dharmanand, Bhatt, धर्मानन्द भट्ट, pallawa, पल्लव

धर्मानन्द भट्ट

श्रीमान् भाषा सम्पादकज्यू,
मासिक बालप्रकाशन मुना धर्मपथ, काठमाडौं ।
विषय : भाषा सम्बन्धमा ।

महोदय, हुन त म भाषाविज्ञ होइनँ तैपनि केही देखेको भन्न मन लागेरमात्रै । मासिक बालप्रकाशन ‘ मुना ‘ २०७३ पौष अङ्क पढें । गाता छोडेर ५६ पृष्ठको यस अङ्कमा जे देखें त्यो लेखें । भाषा सम्पादकसँग नेपाली शिक्षक भएको नाताले साइनो जोड्न यो प्रयास गरेको हुँ । धेरै कुरा राम्रा हुँदाहुँदै पनि गलत कुरामै छिटो रातो कलम पुग्ने हुनाले यस्तो देखिएको हुनसक्छ । भाषा सम्पादकज्यू, गाताको भित्री पेजको पहिलो लाइनमा ‘हरु’ ह्रस्व र अन्य ठाउँमा ‘हरू’ दीर्घ लेखिएको पाएँ ।


दोश्रो लाइनमा ‘ होऊन् ‘ लाई ‘ होउन् ‘ , ‘ चिठी ‘ लाई ‘ चिट्ठी लेखिएको पाएँ । पछाडिको गाताको भित्री पेजमा एउटै पुष्प/फूल अर्थका लागि फूल , फुल शब्द प्रयोग हुनुले अन्योल पाएँ । ‘ चिह्न ‘ पनि ‘ चिन्ह ‘ लेखिएको र पेज २ मा ‘ हिन्दु ‘ र ‘ खुसी ‘ शब्द छन् । यी शब्दलाई अब ‘ हिन्दू ‘ र ‘ खुशी ‘ नै लेखे कसो होला ? पेज २४ मा ‘ खुशी ‘ नै लेखिएकाले एकरुपता नभएको स्पष्ट छ । यस्तै ‘ थाहापाएँ ‘ लाई ‘ थाहा पाएँ ‘ वियोग गर्नु राम्रो हुन्छ । गाताभित्र ‘ साथी बनाऔं ‘ र पेज २ मा ‘ साथी बनाऔँ ‘ भएकाले शिरविन्दु र चन्द्रविन्दुमा मनपरी पाएँ । पेज ३ मा ‘ स्कुल ‘ लेखिएको छ भने त्यसै शब्दलाई पेज ३२ मा ‘ स्कूल ‘ लेखिएको छ । कुन प्रयोग गर्ने ? यसै पेजमा ‘ किताबभित्र ‘ हुनुपर्नेमा ‘ किताभित्र ‘ भएको छ । पेज ५ मा उसले फेरि सोध्यो ‘ बाबा यो रुखले …….। यसमा ‘ सोध्यो ‘ पछाडि अल्पविराम र ‘ बाबा ‘ अगाडि दोहोरो उद्घरण चिह्न हुनुपर्ने थियो । चिह्न लगाएपछि बन्द पनि हुनुपर्ने थियो;त्यो भेटिएन । पेज ६ मा पनि उद्घरण चिह्न एकल नै राखिएको र बन्द गर्न बिर्सिएको भेटियो । पेज ७ मा शीर्षक ‘ श्रीचण्डी ‘ छ तर तेह्रौं लाइनमा ‘ श्री चण्डी ‘ छ । ११ पेजमा शीर्षक ‘ कुश्ती ‘ छ । आठाैं र नवौं लाइनमा ‘ कुस्ती ‘ छ । यस्तो हुनु नराम्रो हो । खेलकूद र खेलकुद पनि यस्तै छन् । पेज २२ को नवौं लाइनमा ‘ कविता ‘ हुनुपर्ने ‘ कवितको ‘ भएको छ । पेज २३ मा ‘ रामप्रसाद आचाय ‘ भएको जसमा थरको ‘ रकार ‘ मा ध्यान नपुगेको हो वा कुनै नयाँ थर हो ? २६ मा ‘ म तिमीलाई केही गदिन । ‘ वाक्यको क्रियापदमा रकार र चन्द्रविन्दु छुट्दा सङ्गति नमिलेको देखिन्छ । पेज २९ को नवौं र तेह्रौं लाइनमा ‘ चाहिँ ‘ शब्द पदयोग भएको छ । पेज ३० को बीसौं लाइनमा ‘ आहा ‘ शब्दसँगै ‘ ! ‘ चिह्न भए हुन्थ्यो कि ? ३१ पेजको पाँचौं लाइनमा शब्दशब्दबीचको ठाउँ छोडाइ नमिलेको र त्यही ‘ प्रसिद्ध ‘ लाई ‘ प्रसिध ‘ लेखिएको छ । पेज ३२ को दोश्रो लाइनमा ‘ ……….. मन पर्थ्यौ। ‘ मा कर्ता र क्रियाको सङ्गति मिलेको छैन । जुन कुरा चौथो लाइनमा पनि दोहोरिएको छ । पाँचौं लाइनमा औकार हुनुपर्नेमा ओकार छ । त्यसै पानामा ‘ स्कूल ‘ शब्दको ह्रस्वदीर्घमा मनपरी पाइन्छ । पेज ३३ को ‘ दमाइ ‘ शब्दले पनि चित्त बुझिएन । त्यसै पानामा ‘ सिइदेउ ‘ हुनुपर्छ । यस्तै ‘ सृष्टिकर्ता ‘ पदयोग र ‘ पालन कर्ता ‘ पदवियोग हुनुको अर्थ अन्योलपूर्ण छ । पेज ३५ मा ‘ ………. तिमीले के शिक्षा पायौ । ‘ प्रश्नमा ‘ ? ‘ चिह्न हुनुपर्ने होइन र ? त्यसै पानामा लैजाउ , लैजाउँ , तपाइँ , त्रपुरे२र , र तिमीचाहिँ शब्द गलत छन् । पेज ४५ मा प्रत्यक्ष कथनमा पनि एकल उद्घरण चिह्न लागेको छ । कतै त उद्घरण नै छैन । यसै पानामा छुट्टै लेखिने निपात शब्दलाई ‘ लौन नि ‘ जोडी लेखेको छ । ‘ म चुरोट खान्न ‘ वाक्यमा चन्द्रविन्दु छुटाउँदा सङ्गति भङ्ग भएको छ । पेज ४७ को बीसौं लाइनमा ‘ थिएनँ ‘ हुनुपर्छ । पेज ५३ को पेज नै भेटिएन । चौथो लाइनमा ‘ मनको खुशी ‘ हुनुपर्नेमा ‘ मनको खसी ‘ भएको छ र ‘ म चाहिँ ‘ हुनुपर्नेमा ‘ मचाहिँ ‘ भएको छ ।
धन्यवाद ।

भवदीय
धर्मानन्द भट्ट
लेकम गाउँपालिका-०२,दार्चुला ।

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.